Zapewnienie o usprawiedliwieniu

utworzone przez | wrz 7, 2026 | Egzegezy, Teologia reformowana

Zadeklarowani jako sprawiedliwi

Rzym. 5:1-5

1. Będąc więc zadeklarowani jako sprawiedliwi przez wiarę, mamy pokój z Bogiem przez naszego Pana Jezusa Chrystusa;

2. Dzięki któremu też otrzymaliśmy dostęp przez wiarę do tej łaski, w której trwamy i chlubimy się nadzieją chwały Boga.

3. A nie tylko to, ale chlubimy się też uciskami, wiedząc, że ucisk wyrabia cierpliwość;

4. A cierpliwość – doświadczenie, doświadczenie zaś – nadzieję;

5. A nadzieja nie zawodzi, ponieważ miłość Boga jest rozlana w naszych sercach przez Ducha Świętego, który został nam dany.

Drodzy bracia i siostry, naszym zwyczajem rozpoczynamy nabożeństwo krótszym rozważaniem. Dzisiejszym naszym tekstem jest fragment z Listu do Rzymian, piąty rozdział, wersety od pierwszego do piątego. W tłumaczeniu naszej Biblii — Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej — mamy tutaj kilka różnic względem tekstu oryginalnego, na które chciałbym na początku zwrócić uwagę. Werset pierwszy w UBG brzmi „będąc więc usprawiedliwieni” można oddać tak:

„Będąc więc zadeklarowani jako sprawiedliwi przez wiarę, mamy pokój z Bogiem przez naszego Pana Jezusa Chrystusa„.

To jest pierwsza różnica wskazująca na to, że nasza sprawiedliwość jest deklaratywna a nie wypracowana. Druga dotyczy nadziei: nadzieja nie tyle „nie przynosi wstydu” jak tłumaczy to UBG, ile raczej „nie zawodzi” — jest niezawodna. Dlaczego? Ponieważ miłość Boga jest rozlana w naszych sercach przez Ducha Świętego, który nam został dany. W swoim ogólnym zarysie i przekazie List do Rzymian w piątym rozdziale, w tych pierwszych pięciu wersetach, mówi nam o pewności zbawienia, która wynika z pewności usprawiedliwienia. I tu powstaje pytanie:

Na czym chrześcijanin Reformowany może opierać swoją pewność zbawienia?

Oczywiście nie możemy jej opierać na nas samych, na sile naszej własnej wiary ani na dobrych uczynkach, lecz opieramy ją na Bożym fundamencie. Ten fundament nie jest położony przez człowieka — jest położony przez Boga. Czytamy w pierwszym wersecie: jesteśmy zadeklarowani jako sprawiedliwi przez wiarę. I ponieważ Bóg zadeklarował nas jako sprawiedliwych, właśnie dlatego mamy pokój z Bogiem przez naszego Pana Jezusa Chrystusa.

Tak więc ten fundament jest niezawodny, ponieważ wynika z Bożego postanowienia. Jest to niezawodna obietnica Boża, poparta Bożą przysięgą — o czym zaraz będziemy mówić — dotykająca skutecznej ofiary Chrystusa. Wewnętrznie jest ona nam przekazywana przez świadectwo Ducha, oparte o obiektywną prawdę Słowa Bożego. Również miłość, którą daje nam Duch przez poznanie Słowa Bożego, przez poznanie doktryny usprawiedliwienia, usuwa z nas lęk. Tak więc ta pewność i ta obietnica zakorzeniona jest w Bożym krzyżu, w krzyżu Chrystusa, oraz — jak zobaczymy — w Bożym dekrecie i Bożym przymierzu.

Boża, niezawodna obietnica

Fundamentalność obietnicy zbawienia czyni nas pewnymi naszego zbawienia. Pan mówi przecież o swoich owcach, że nigdy nie zginą i że nikt nie zdoła wyrwać tych owiec z Jego ręki. My należymy do tych owiec. I jak czytamy w Ewangelii Jana w 10 rozdziale:

Jan 10:28 A ja daję im życie wieczne i nigdy nie zginą ani nikt nie wydrze ich z mojej ręki.

Jest to Boża obietnica, która daje nam całkowitą pewność, że nie możemy zostać wyrwani z Bożego zbawienia. I tę obietnicę życia wiecznego Bóg złożył — jak mówi nam Paweł w Liście do Tytusa — jeszcze zanim zaczął się czas, zanim zaczął się wszechświat, zanim powstał pierwszy werset Księgi Rodzaju: „Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię„. Zanim powstał początek, zanim powstał czas, zanim pojawiła się przestrzeń, zanim zmaterializowała się cała rzeczywistość, Bóg obiecał, co następuje:

Tyt. 1:2-3 2. W nadziei życia wiecznego, które obiecał przed dawnymi wiekami ten, który nie kłamie, Bóg; 3. I we właściwym czasie objawił swoje słowo przez głoszenie, które zostało mi powierzone zgodnie z nakazem Boga, naszego Zbawiciela;

Widzimy zatem relację przedwiecznego dekretu i Bożej obietnicy danej przed wiekami. Wszystko, co działo się przed stworzeniem świata, jest Bożym niezmiennym dekretem, do którego nie można nic dodać ani nic z niego ująć. A jednocześnie w historii ten dekret realizowany jest przez powoływanie wszystkich świętych do zbawienia za pomocą słowa Ewangelii. Skoro obietnica pochodzi od Tego, który nie kłamie, to pewność naszego zbawienia nie zależy

  • od naszej osobistej stałości,
    .
  • od naszego poddania się Bogu
    .
  • ani od naszego posłuszeństwa,

Lecz od krzyża Chrystusa, od Bożego postanowienia, od Bożego dekretu, od Bożego przymierza, które — jak wiemy — jest jednostronnie zawarte przez Boga z Jego świętym Kościołem.
.

My upadli a On wierny

Co do nas, jeśli chcemy spojrzeć na siebie jako uczestników tego przymierza, widzimy, że bardzo często w nim upadamy. A mimo wszystko Bóg pozostaje wierny. To znaczy, że kiedy my upadamy, nie zmienia to w żadnym wypadku naszego statusu osób zbawionych. I to prowadzi nas do prostej konkluzji: nasza pewność zbawienia powinna być w naszym umyśle zależna nie od naszych upadków. Nie powinniśmy patrzeć na nasze upadki, na nasz grzech, lecz raczej na obietnicę Bożą. Nasza niewierność przecież nie unieważnia Bożej wierności:

2 Tym. 2:13 Jeśli jesteśmy niewierni, on pozostaje wierny, bo samego siebie wyprzeć się nie może.

Nie może Pan Bóg wyprzeć się swojej własnej obietnicy. Bóg przecież poręczył swoją obietnicę przysięgą. Czy my to w ogóle rozumiemy? Przecież wystarczy, że Bóg coś powie, i to musi się wydarzyć. Jeśli Bóg coś postanowił — a względem nas postanowił o naszym zbawieniu — to we wszechświecie nie ma takiej siły, takiej mocy, takiej woli ani takiej istoty, która mogłaby się Bogu przeciwstawić. A jednak Bóg coś do swojego postanowienia dodał. Przeczytajmy dzisiaj List do Hebrajczyków, szósty rozdział:

Hebr. 6:17-18 17. Dlatego też Bóg, chcąc dobitniej okazać dziedzicom obietnicy niezmienność swojego postanowienia, poręczył ją przysięgą; 18. Abyśmy przez dwie niezmienne rzeczy, w których jest niemożliwe, aby Bóg kłamał, mieli silną pociechę, my, którzy uciekliśmy, by pochwycić się wyznaczonej nam nadziei;

Przedstawiona nadzieja to zaprezentowana w Ewangelii nadzieja — bo łacińskie offero znaczy „zaprezentować”. Nie jest to oferta w naszym współczesnym znaczeniu, to znaczy taka, którą można sobie wybrać lub nie, lecz jest to przekazana i zaprezentowana Ewangelia. Ta Ewangelia mówi nam, że Bóg poręczył przysięgą nasze dziedzictwo, które nam obiecał. Zatem Bóg nie tylko obiecał, ale poręczył je przysięgą. Dlaczego to uczynił? Właśnie dla uspokojenia naszych serc. Potężna, niezłomna obietnica Boża, która już sama w sobie nie może być złamana, została poręczona przez Boga przysięgą, że tak się stanie. I Bóg złożył przysięgę na kogo? Na samego siebie, gdyż nie ma we wszechświecie nikogo ponad Pana Boga, na kogo Bóg mógłby złożyć przysięgę. Werset 13 tego samego rozdziału mówi nam:

Hebr. 6:13 Nie miał bowiem nikogo większego, na kogo mógłby przysiąc, przysiągł na siebie samego.

Jeśli zatem ktokolwiek z nas, którzy jesteśmy wybrani do zbawienia, miałby skończyć w piekle, Bóg okazałby się kłamcą, i to podwójnym: Jego obietnica okazałaby się bezwartościowa, a On sam okazałby się istotą, która złamała swoją własną przysięgę. Okazałby się oszustem, okazałby się bezsilnym, okazałby się tak naprawdę nie Stwórcą, a stworzeniem. Zatem wątpić w zbawienie to tak naprawdę wątpić w prawdomówność i Boskość Boga.

Nie do pomyślenia jest bowiem, aby Bóg mógł kłamać.
.

Relacja pewności zbawienia do krzyża

Jaka jest relacja naszej pewności zbawienia do krzyża? Jest bardzo oczywista. Ofiara Chrystusa skutecznie zadośćuczyniła za wszystkie nasze — i tu czytaj: moje — grzechy. Musimy tak to rozumieć, ponieważ wiara musi przez ufność przyjmować zasługę Chrystusa i aplikować ją do samego siebie. Jest to ofiara doskonała i dokonana raz na zawsze. Posłuchajmy Listu do Hebrajczyków, 10 rozdziału:

Hebr. 10:14 Jedną bowiem ofiarą uczynił doskonałymi na zawsze tych, którzy są uświęceni.

O czym to nam mówi? Ponieważ nasze ciało nie jest jeszcze doskonałe, rozumiemy, że dotyczy to wlanej do nas nowej zasady — tego nowego człowieka, który jest stworzony w niezniszczalnej doskonałości przez Słowo Boże. Wiemy również, że na Sądzie Ostatecznym nasze ciała zostaną wskrzeszone: te same ciała, ale już z nową jakością bezgrzeszności. Zatem będziemy całkowicie uświęceni. Jest to pełnia naszego odkupienia. Uświęcenie dokonało się na krzyżu i było związane z ofiarą Chrystusa. Chrystus przez swoją śmierć nabył dla nas tę właściwość, nabył dla nas to odrodzenie, to odkupienie, to pełne uświęcenie, które kwalifikuje nas do dziedzictwa. I zauważmy, że taki właśnie jest język Słowa Bożego: nie nasze zasługi, lecz Boże dzieło. Boże dzieło krzyża kwalifikuje nas do dziedzictwa. Czytamy o tym w Liście do Kolosan, w pierwszym rozdziale:

Kol. 1:12 Dziękując Ojcu, który nas uzdolnił (ἱκανώσαντι hikanōsanti, „zakwalifikował”) do uczestnictwa w dziedzictwie świętych w światłości;

To Chrystus na krzyżu zakwalifikował nas do tego uczestnictwa. W jaki sposób? Wymazując dług, który świadczył przeciwko nam, i przybijając go do krzyża. Mówi nam o tym drugi rozdział Listu do Kolosan:

Kol. 2:14 Wymazał obciążający nas wykaz zawarty w przepisach, który był przeciwko nam, i usunął go z drogi, przybiwszy do krzyża;

Ale krzyż Chrystusa zapewnił nam jeszcze coś więcej:

— i to wszystko jest skuteczne, a nie potencjalne. To oznacza, że Bóg dał nam to wszystko w Chrystusie, zapewniając to skutecznie. Daje nam to jako dar. Nie jest to dar w dzisiejszym rozumieniu — na zasadzie „mogę go przyjąć lub nie” — to jest zupełnie niezasadne. Kiedy Bóg coś nam daje, to tak, jakby nas tym obdarzał. Możemy to przyrównać do tego, że człowiek wystawiony na przykład na promieniowanie przyjmuje jakąś jego dawkę — tak samo my przyjmujemy od Pana Boga dary łaski – całkowicie bierni w tym akcie. Kiedy jeszcze jesteśmy martwi duchowo, On nas tym wszystkim obdarza: daje nam to, przypisuje nam sprawiedliwość swojego Syna, pokazuje w naszych umysłach, że do krzyża przybite zostały nasze grzechy. Darem jest odkupienie, przebłaganie, przebaczenie, pojednanie i całkowite nasze oczyszczenie. Stąd wiemy, że krzyż Chrystusa ma ogromne znaczenie dla naszej pewności zbawienia.

Kiedy patrzymy na krzyż, widzimy, że zbawienie zupełnie od nas nie zależy.
.

Relacja pewności zbawienia do przedwiecznych dekretów

Mamy również ważną relację naszej pewności zbawienia z Bożymi dekretami, czyli z tym, co Bóg postanowił przed wiekami. Wspominaliśmy już o tym wcześniej, ale warto doprecyzować i zacytować List do Rzymian, ósmy rozdział. Słowo „postanowienie” oznacza tutaj to, co Bóg postanowił przed wiekami — Boży dekret względem wszystkich wybranych, którzy mają zostać skutecznie powołani:

Rzym. 8:28-30 28. A wiemy, że wszystko współdziała dla dobra tych, którzy miłują Boga, to jest tych, którzy są powołani według postanowienia Boga. 29. Tych bowiem, których on przedtem znał, tych też przeznaczył, aby stali się podobni do obrazu jego Syna, żeby on był pierworodny między wieloma braćmi. 30. Tych zaś, których przeznaczył, tych też powołał, a których powołał, tych też usprawiedliwił, a których usprawiedliwił, tych też uwielbił.

Rozwinięcie tej myśli znajdujemy w wersecie 29. Tych, których Bóg przedtem znał — greckie πρόγνωσις prognōsis, czyli wiedza przed powstaniem świata — tych przeznaczył, προορίζω proorizō, czyli zakreślił taki okrąg jak horyzont wokół wszystkich wybranych, zanim jeszcze się urodzili, zanim zrobili cokolwiek dobrego czy złego. Pewnych ludzi przeznaczył — po co? Aby stali się podobni do obrazu Jego Syna, żeby On był pierworodny między wieloma braćmi. I tych, których przeznaczył przed wiekami do zbawienia, tych powołał — mamy tu doktrynę skutecznego powołania. Których powołał, tych usprawiedliwił, a których usprawiedliwił, tych też uwielbił. Zatem relacja jest taka: wszyscy, którzy są uwielbieni — a to jest nasza pewność zbawienia — ukazani są w tym wersecie jako już uwielbieni w niebie;

Tych wszystkich Pan Bóg przedtem znał i postanowił wybrać do zbawienia.
.

Relacja pewności zbawienia do Bożego przymierza

Boże przymierze jest kolejną rzeczą, która jest dla nas interesującym tematem ze względu na pewność naszego zbawienia. O ile dekret informuje nas o Bożym postanowieniu przedwiecznym i jego realizacji w historii, o tyle przymierze mówi nam o tym, po co w ogóle ten dekret. Przymierze bowiem mówi, że Bóg postanowił być naszym Bogiem, postanowił mieć z nami relację bliskości, jak małżonek z małżonką — przymierze definiujemy właśnie jako relację między Bogiem a Jego ludem. I tego Bożego przymierza w żadnej mierze nie można złamać. Gdyby Boże przymierze, które Bóg zawarł jednostronnie ze swoim ludem, mogło być złamane, wtedy rzeczywiście moglibyśmy mówić o utracie zbawienia, moglibyśmy błądzić w niepewności. Ale co mówi nam Słowo Boże? Słowo Boże zapewnia nas — w szczególności w Księdze Jeremiasza, i to wielokrotnie — o czymś przeciwnym.

Ponieważ Bóg zawarł niezłomne przymierze z naturą — z dniem i nocą, z niebiosami i ziemią — dlatego nie jesteśmy odrzuceni. Jest to zasada równoważności: skoro istnieje Boże przymierze z niebiosami i ziemią, że ten świat będzie istniał, dopóki Bogu się to podoba, właśnie dlatego nie jesteśmy odrzuceni. Ponieważ Boże przymierze jest ustanowione oraz ponieważ to Bóg ustala prawa dla przyrody, dlatego nie zmieni On swojego postanowienia względem wybranych.

Jer. 33:25-26 25. Tak mówi PAN: Jeśli nie istnieje moje przymierze z dniem i nocą i jeśli nie ustaliłem praw dla niebios i ziemi; 26. Wtedy potomstwo Jakuba i Dawida, mego sługi, odrzucę, aby nie brać z jego rodu tych, którzy mieliby panować nad potomstwem Abrahama, Izaaka i Jakuba. Odwrócę bowiem ich niewolę i zlituję się nad nimi.

W tym samym 33 rozdziale mamy też inną zasadę — tym razem mówiącą o naszej stronie: gdybyśmy mogli złamać to przymierze, wtedy być może moglibyśmy być odrzuceni:

Jer. 33:20-21 20. Tak mówi PAN: Jeśli będziecie mogli złamać moje przymierze z dniem i moje przymierze z nocą, aby nie było dnia ani nocy w swoim czasie; 21. Wtedy też będzie złamane moje przymierze z Dawidem, moim sługą, aby nie miał syna, który by królował na jego tronie, i z Lewitami kapłanami, moimi sługami.

Nie jesteśmy w stanie zmusić Pana Boga do złamania przymierza z przyrodą — dlatego też nie możemy zmusić Go do złamania Jego przymierza z nami. To samo powtarza prorok w 31 rozdziale:

Jer. 31:35-37 35. Tak mówi PAN, który daje słońce na światłość w dzień, prawa księżyca i gwiazd na światłość w nocy; który rozdziela morze tak, że huczą jego fale; PAN zastępów – to jego imię. 36. Gdyby te prawa ustały przede mną, mówi PAN, wtedy i potomstwo Izraela przestanie być narodem przede mną na wieki. 37. Tak mówi PAN: Jeśli można zmierzyć niebiosa w górze i zbadać fundamenty ziemi w dole, wtedy i ja odrzucę całe potomstwo Izraela za to wszystko, co uczynili, mówi PAN.

Konkluzja jest jedna: nie możemy złamać Bożego przymierza; Bóg nie może go złamać, nie chce go złamać i nie złamie. Dlatego cały czas jesteśmy w tym przymierzu; dlatego pomimo naszych upadków Bóg zachowuje nas w swoim zbawieniu — ponieważ przymierze jest jednostronne i jest związane oraz regulowane przez doktrynę elekcji, przez wybranie. Pan Bóg zawiera przymierze tylko i wyłącznie z tymi, którzy są wybrani. I to podsumowuje nam dobrze znany Psalm 89:

Psalm 89:34-35 34. Nie złamię mego przymierza ani nie zmienię tego, co wyszło z moich ust. 35. Raz przysiągłem na moją świętość, że nie skłamię Dawidowi.

Dawid reprezentuje tu typologicznie Chrystusa; to przymierze tak naprawdę zawarte jest z Chrystusem — o czym czytamy w pierwszej Księdze Mojżeszowej, jak Bóg zawarł przymierze z potomstwem, o którym Paweł w Liście do Galacjan wyjaśniał, że jest nim Chrystus (por. 1 Mojż. 17:7; Gal. 3:16). I dlatego, ponieważ my wszyscy jesteśmy w Chrystusie, przymierza zawartego z Chrystusem nie można złamać — tak i z nami Pan Bóg tego przymierza nie złamie. A kto czyta dalsze wersety Psalmu 89, wie, że psalm ten naucza nas również o Bożym karceniu: że naszych grzechów Pan Bóg nie pozostawia całkowicie samym sobie, ale będzie nas smagał i karcił, nawet bardzo mocno — a jednak nas nie porzuci; oczyści nas, lecz nie porzuci.

Psalm 89:31-34 31. Jeśli moje ustawy znieważą, a moich przykazań nie będą przestrzegać; 32. Wtedy ukarzę rózgą ich przestępstwo, a ich nieprawość biczami. 33. Ale nie odbiorę mu mojego miłosierdzia ani nie zawiodę w mojej wierności. 34. Nie złamię mego przymierza ani nie zmienię tego, co wyszło z moich ust..

Bezpieczeństwo i oczyszczone sumienie

To prowadzi nas do prostego podsumowania: konieczną konsekwencją pewności zbawienia — o której Bóg zapewnia przez swój dekret, przez krzyż, przez przymierze, przez swoją obietnicę i przysięgę — jest zapewnienie naszego bezpieczeństwa w Chrystusie. Oznacza to dla nas, że rozumiemy nasze oczyszczenie z każdego grzechu, a to prowadzi nas do oczyszczenia sumienia. Zobaczmy, co mówi nam Hebrajczyków 10 rozdział:

Hebr. 10:22 Zbliżmy się ze szczerym sercem, w pełni zapewnienia wiary, mając serca oczyszczone od złego sumienia i ciało obmyte czystą wodą.

Mamy szczere serca i pełnię zapewnienia wiary, ponieważ mamy serca oczyszczone od złego sumienia. Krzyż Chrystusa oczyszcza nas ze wszystkiego, z każdego grzechu. Stąd nasze serca mogą być szczere przed Bogiem i mieć pełnię zapewnienia wiary. Pełnia zapewnienia wiary oznacza, że w pełni wierzymy w Bożą obietnicę, która nie porzuca i nie opuszcza, ale oczyszcza z każdego grzechu.
.

Istota wiary

2. Dzięki któremu też otrzymaliśmy dostęp przez wiarę do tej łaski, w której trwamy i chlubimy się nadzieją chwały Boga.

I to jest właśnie istota wiary. Czytamy przecież w wersecie drugim: dzięki Chrystusowi otrzymaliśmy dostęp przez wiarę do tej łaski, w której trwamy i chlubimy się nadzieją chwały Boga. Chlubić się nadzieją chwały Boga oznacza mieć pewność co do tego, co Pan Bóg nam obiecał. Pewność nie jest dodatkiem do wiary — pewność jest istotą wiary:

Hebr. 11:1 A wiara jest pewnością tego, czego się spodziewamy, i przekonaniem co do tego, czego nie widzimy.

Spodziewamy się zbawienia, a przekonani jesteśmy co do pełnego odkupienia na Sądzie Ostatecznym. Zatem wiara w zbawienie jest zapewnieniem o zbawieniu. Nie można wierzyć w zbawienie i nie być pewnym zbawienia — jest to sprzeczność. Jeśli powiedzielibyśmy, że ktoś wierzy w zbawienie, ale jest niepewny zbawienia, to tak naprawdę nie wierzy w zbawienie. I tak wyznają to Kanony z Dort, jeden z trzech dokumentów naszych form jedności, które obligują nas do wyznawania tej wiary konfesyjnie. Kanony z Dort, odrzucając błąd tych, którzy pewność zbawienia uzależniali od zmiennego stanu człowieka, mówią:

Błądzą ci, którzy nauczają: Że w tym życiu nie ma owoców ani świadomości niezmiennego wybrania do chwały, ani żadnej pewności poza tą, która zależna jest od zmiennego i niepewnego stanu. Rzeczą absurdalną jest bowiem nie tylko mówienie o niepewnej pewności, lecz także jest to sprzeczne z doświadczeniami świętych, którzy mocą świadomości swego wybrania radują się wraz z Apostołem i wielbią tę łaskę Boga; którzy — zgodnie z napomnieniem Chrystusa — radują się, że ich imiona są zapisane w niebie; którzy również stawiają świadomość swego wybrania przeciwko ognistym strzałom diabła, pytając: „Któż będzie oskarżał wybrańców Bożych?” [1]

Napomnienie, do którego odwołują się Kanony, pochodzi od samego Pana:

Łuk. 10:20 Jednak nie z tego się cieszcie, że duchy wam są posłuszne, ale radujcie się raczej, że wasze imiona są zapisane w niebie.

Jak mamy się radować, że nasze imiona są zapisane w niebie, nie będąc pewnym tego, że rzeczywiście są w niebie zapisane? Jest to rzecz niedorzeczna. Zatem pewność wiary jest istotą wiary, jest pewnością zbawienia. I w Liście do Rzymian czytamy:

Rzym. 8:33 Któż będzie oskarżał wybranych Bożych? Bóg jest tym, który usprawiedliwia.

Bóg usprawiedliwia nas i stąd nasze imiona są zapisane w niebie — bo taki jest Boży porządek: od dekretu, przez przymierze, przez krzyż, przez ofiarę Chrystusa, aż po nasze zapewnienie w umyśle.
.

Prawdziwa wiara to pewność usprawiedliwienia

Rzeczywiście prawdziwa wiara to pewność usprawiedliwienia. Tak właśnie definiuje nam wiarę Katechizm Heidelberski w pytaniu 21: na czym polega prawdziwa wiara?

Polega ona zarówno na pewności poznania, dzięki któremu uznaję za prawdę wszystko, co Bóg objawił w swoim Słowie, jak też na głębokim zaufaniu, które stwarza we mnie Duch Święty przez Ewangelię. To ona daje mi pewność, że nie tylko inni, ale także i ja otrzymałem od Boga odpuszczenie grzechów, dar sprawiedliwości i wiecznego szczęścia, a wszystko to otrzymałem wyłącznie z Jego łaski, jedynie dzięki zasłudze Jezusa Chrystusa. [2]

Zwróćmy uwagę na aspekt osobisty: „nie tylko inni, ale także i ja”.
.

Zadaniem Pisma Świętego jest zapewnienie o zbawieniu

Chciałbym teraz odnieść się do Pisma Świętego jako środka naszego zapewnienia, ponieważ zadaniem Pisma Świętego jest zapewnienie o naszym zbawieniu. Pewność zbawienia związana jest z wyznawaną doktryną o Chrystusie i krzyżu — wszystko zależy od tego, jak rozumiemy Chrystusa i krzyż. Ewangelista, adresując czytelnika, przedstawia cel zapisu całej księgi. Mówimy o Ewangelii Łukasza, o jej wstępie. Łukasz — lekarz, który towarzyszył Pawłowi, Piotrowi i innym Bożym mężom — jako cel tej księgi wskazuje nabranie przez wierzącego czytelnika pewności co do zbawienia w Jezusie Chrystusie:

Łuk. 1:1-4 1. Ponieważ wielu podjęło się sporządzić opis tych wydarzeń, co do których mamy zupełną pewność; 2. Tak jak nam je przekazali ci, którzy od początku byli naocznymi świadkami i sługami słowa; 3. Postanowiłem i ja, który to wszystko od początku dokładnie wybadałem, opisać ci to po kolei, zacny Teofilu; 4. Abyś nabrał pewności co do tego, czego cię nauczono.

A czego nauczono Teofila? Że jest zbawienie w Chrystusie. To jest przekaz Ewangelii. Ewangelia nie służy nam po to, aby dowiedzieć się abstrakcyjnych rzeczy; Ewangelia mówi nam, jakie jest historyczne dzieło Chrystusa względem zbawienia wybranego ludu dla Bożej chwały. Tego nauczono Teofila i miał on nabrać zupełnej pewności co do tego, czego go wcześniej nauczono.

Pismo Święte jest zatem objawieniem. Nie tylko zawiera objawienie, ale obiektywnie jest Objawieniem Boga, a w szczególności objawieniem Jezusa Chrystusa zbawiającego swój Kościół, swój wybrany lud dla Bożej chwały. A Duch Święty jest autorem Pisma Świętego, zatem relacja Pisma Świętego i Ducha jest relacją autorstwa, natchnienia i skutecznego świadectwa. To skuteczne świadectwo Duch Święty wykorzystuje, aby nas przekonać, że jesteśmy zbawieni, aby nas zapewnić. Duch Święty jest Boskim Autorem Pisma, który przez natchnienie doprowadził ludzkich autorów do spisania nieomylnego Słowa Bożego, a teraz przez swoje wewnętrzne świadectwo, przez oświecenie, otwiera nam umysły i serca — nam wszystkim wybranym do zbawienia — abyśmy rozpoznali w Piśmie Świętym głos samego Boga, który mówi:

„Miej pewność zbawienia”.

Duch przez Słowo objawia Chrystusa, przekonuje o prawdzie, oświeca umysł i skutecznie prowadzi nas do wiary — a wiara jest pewnością. Posłuchajmy pierwszego Listu do Tesaloniczan:

1 Tes. 1:5 Gdyż nasza ewangelia nie doszła was tylko w słowie, ale także w mocy i w Duchu Świętym, i w pełnym zapewnieniu, jak wiecie, jacy byliśmy dla was ze względu na was.

Zatem Duch Święty wykorzystuje słowo Boże, słowo Ewangelii, po to, aby nas całkowicie zapewnić o naszym zbawieniu. Taka jest relacja spisanego Słowa Bożego, Ducha Świętego, oświecenia i pewności zbawienia.
.

Miłość a pewność zbawienia

3. A nie tylko to, ale chlubimy się też uciskami, wiedząc, że ucisk wyrabia cierpliwość;

4. A cierpliwość – doświadczenie, doświadczenie zaś – nadzieję;

Przejdźmy teraz do miłości, która jest potwierdzeniem naszej pewności zbawienia. W piątym rozdziale Listu do Rzymian czytamy w wersetach 3 i 4, że chlubimy się też uciskami, wiedząc, że ucisk wyrabia cierpliwość, a cierpliwość — doświadczenie, doświadczenie zaś — nadzieję. Jaka tutaj jest relacja miłości i pewności zbawienia? Otóż wszyscy przechodzimy przez jakieś trudności, kłopoty, problemy. Wszyscy doświadczamy upadku i cierpień, które mogą nas na pewien czas doprowadzić nawet do swoistego, czasowego zwątpienia.

Ale jak wiemy, Pan Bóg wykorzystuje te same cierpienia po to, aby podnosić nas ze wszystkich upadków i tym bardziej zwiększać naszą pewność zbawienia. Jak to działa? W taki sposób, że kiedy widzimy, iż nawet w najgorszym stanie naszego upokorzenia, upodlenia grzechem, Pan Bóg nas nie opuszcza — pomimo szalejących wątpliwości w naszym umyśle, gdzie stary człowiek, który niszczeje, stara się doprowadzić nas do ruiny — a jednak ten nowy człowiek odnawia się według poznania Tego, który go odnowił, odnawia się na wzór Jezusa Chrystusa. I tu pewność odzyskujemy przez nieoczekiwanie odczuwalną miłość Bożą, która jest nam dawana pomimo naszych upadków i grzechów. Ta pewność wzrasta właśnie w miłości. Miłość i pewność zbawienia zawsze idą w parze, ponieważ doskonała miłość — a taką ma Bóg względem nas — usuwa w nas lęk:

1 Jana 4:18 W miłości nie ma lęku, ale doskonała miłość usuwa lęk, bo lęk przynosi udrękę, a kto się boi, nie jest doskonały w miłości.

Wiemy, że nie mamy tego strachu. Wiemy, że nawet po najczarniejszych godzinach naszego upadku przychodzi do nas Boże zapewnienie miłości — że Bóg nas kocha. Umiłował nas wieczną miłością i okazuje ją nieustannie;

Jer. 31:3 Powiedz: Dawno PAN mi się ukazał, mówiąc: Owszem, umiłowałem cię wieczną miłością, dlatego przyciągam cię swoim miłosierdziem.

Nie postępuje z nami według naszych grzechów.

Psalm 103:10 Nie postępuje z nami według naszych grzechów ani nie odpłaca nam według naszych nieprawości.

Karci owszem, ale po to, aby rozwijać w nas tę miłość:

Rzym. 5:5 A nadzieja nie przynosi wstydu, ponieważ miłość Boga jest rozlana w naszych sercach przez Ducha Świętego, który został nam dany.

Ten Duch Święty sprawia w nas miłość, rozlewa ją pomimo upadków i rozbudza w nas na nowo nadzieję. A nadzieja według Słowa Bożego nie jest potencjalnym, możliwym, spodziewanym wydarzeniem, ale jest pewnością co do konkretnych wydarzeń. Dlatego nadzieja nie zawodzi. I nie dał nam Bóg ducha bojaźni:

2 Tym. 1:7 Nie dał nam bowiem Bóg ducha bojaźni, lecz mocy i miłości, i zdrowego umysłu.

Jesteśmy przez Boga wyposażeni w zdrowy umysł przez pewność zbawienia — że to, co On ma względem nas, jest właśnie miłością, i że to On jest odpowiedzialny za zachowanie nas do samego końca.
.

Świadkowie łaski: Kalwin, Cranmer, Augustyn

5. A nadzieja nie przynosi wstydu, ponieważ miłość Boga jest rozlana w naszych sercach przez Ducha Świętego, który został nam dany.

Piąty werset piątego rozdziału Rzymian mówi nam, że nadzieja nie zawodzi, ponieważ miłość Boga jest rozlana w naszych sercach przez Ducha Świętego, który został nam dany. Tej pewności — zakotwiczonej nie w sobie, lecz w Bogu — uczył Jan Kalwin, wskazując, że nawet w krzyżu, którym Bóg nas doświadcza, zapewnia nam zbawienie:

Czyż sprawiedliwość i prawda Boża nie są godne naszego cierpienia z ich powodu? Lecz jeśli sprawiedliwość Boża niewątpliwie objawia się w udręce, nie możemy szemrać ani walczyć z nią bez nieprawości. Znoś cierpliwie, bo niecierpliwość jest buntem przeciwko sprawiedliwości Bożej. (…) Nasz Ojciec niebieski pociesza nas zapewnieniem, że w samym krzyżu, którym nas dręczy, zapewnia nam zbawienie. [5]

Krzyż dręczy nas w ten sposób, że wszyscy, którzy są w Chrystusie, będą znosić cierpienia — nie po to, żeby zasłużyć na zbawienie, ale ponieważ świat każdego z nas nienawidzi.

2 Tym. 3:12 Tak i wszyscy, którzy chcą żyć pobożnie w Chrystusie Jezusie, będą prześladowani.

Jan 15:20 Przypomnijcie sobie słowo, które wam powiedziałem: Sługa nie jest większy od swego pana. Jeśli mnie prześladowali, to i was będą prześladować. Jeśli moje słowa zachowywali, to i wasze będą zachowywać.

1 Tes. 3:3 Aby nikt się nie zachwiał wśród tych utrapień. Sami przecież wiecie, że do tego zostaliśmy wyznaczeni.

A jednak ten sam krzyż, który stoi u przyczyny naszej udręki (bo świat nienawidzi krzyża, a przez to nienawidzi nas), zapewnia nam zbawienie.
.

Thomas Cranmer

Warto tu przywołać zapisaną modlitwę wielkiego reformatora, który upadł — upadł tak dobitnie, że wyparł się Chrystusa zupełnie jak Piotr. Thomas Cranmer, który napisał 42 artykuły wiary (zaadaptowane potem jako wyznanie wiary Kościoła anglikańskiego, a później skrócone, przy czym wiele z nich dotyczyło predestynacji) — ten sam Cranmer, który pisał cudowne rzeczy o Chrystusie, został złamany przez rzymskich katolików, udręczony i oszukany. Krok po kroku wyparł się wiary, podpisując coraz to bardziej podstępne dokumenty ku uciesze katolików rzymskich, a ku zasmuceniu strony protestanckiej. I pomimo obietnicy, że jeśli wyprze się wiary zostanie uwolniony i tak został skazany na śmierć. Kiedy w końcu stanął przed palem stosu, do którego go przywiązano, gdy drwa już były podłożone i niemal skwierczały, modlił się — całą nadzieję pokładając nie w swoich zasługach, lecz w miłosierdziu Bożym przez Chrystusa:

O Ojcze nieba! O Synu Boży, Odkupicielu świata! O Duchu Święty, trzy osoby, jeden Boże! Zmiłuj się nade mną, najnędzniejszym grzesznikiem. Zgrzeszyłem przeciw niebu i ziemi, więcej niż mój język może wyrazić. Dokąd więc mam iść lub dokąd uciekać? (…) Do Ciebie, Panie, biegnę; Tobie upokarzam się, mówiąc: Panie, Boże mój, moje grzechy są wielkie, ale zmiłuj się nade mną dla wielkiego miłosierdzia Twego. (…) Nie oddałeś swego Syna, Ojcze Niebieski, na śmierć tylko za drobne grzechy, ale za wszystkie największe grzechy świata, aby grzesznik wrócił do Ciebie całym swoim sercem, tak jak ja to czynię obecnie. Dlatego zmiłuj się nade mną, Boże (…). Niczego nie pragnę dla własnych zasług, jak tylko ze względu na Twoje imię (…) i ze względu na Twego umiłowanego Syna, ze względu na Jezusa Chrystusa. [6]

Cranmer został spalony na stosie, ale umierał w pewności zbawienia, w zapewnieniu, którego udzielił mu sam Pan Bóg — pomimo tak tragicznego grzechu, jak zaparcie się Chrystusa. Bóg nie zaparł się swojej obietnicy i nie złamał przysięgi. Najdobitniej ujął rzecz Augustyn: skoro Bóg nie może się mylić, żaden z wybranych nie zginie:

Gdyby któryś z tych wybranych do zbawienia zginął, to Bóg myliłby się. Skoro jednak Bóg nie może się mylić, nikt z nich nie zginie. Gdyby ktoś z nich zginął, to ułomność człowieka pokonałaby Boga. A że nic nie może pokonać Boga, przeto nikt z nich nie zginie. Przeznaczeniem bowiem wybranych jest królowanie z Chrystusem. [7]

Ułomność człowieka — taka jak u Thomasa Cranmera doprowadziła go do grzechu zaparcia. A jednak kiedy Cranmer pozostał niewierny, Bóg pozostał wierny. Oto na czym opieramy naszą pewność: nie na nas samych, ale

  • na Bożym postanowieniu,
  • na Bożej przysiędze,
  • na Bożej obietnicy,
  • na krzyżu,
  • na dekrecie,
  • na Słowie i Duchu,
  • na Bożej miłości

Wątpić w to wszystko oznacza zaprzeczać Bogu; oznacza oddawać chwałę sobie samemu zamiast Bogu. Ale Bóg mówi nam na koniec, w piątym rozdziale Rzymian:

Rzym. 5:8-10 8. Lecz Bóg okazuje nam swoją miłość przez to, że gdy jeszcze byliśmy grzesznikami, Chrystus za nas umarł. 9. Tym bardziej więc teraz, będąc usprawiedliwieni jego krwią, będziemy przez niego ocaleni od gniewu. 10. Jeśli bowiem, będąc nieprzyjaciółmi, zostaliśmy pojednani z Bogiem przez śmierć jego Syna, tym bardziej, będąc pojednani, będziemy ocaleni przez jego życie.

Świadectwa innych męczenników

Męczennicy chrześcijańscy są bardzo dobrym świadectwem wytrwania wierzących w wierze pomimo tortur, prześladowania i groźby śmierci. Ich postawa pokazuje, że chrześcijańska nadzieja, rozlana i zakotwiczona w sile Bożej, a nie w naszej sile, doprowadza nas do zwycięstwa.

Polikarp ze Smyrny (ok. 155 r.) — uczeń apostoła Jana, został aresztowany i skazany na śmierć przez spalenie. Przed egzekucją modlił się, dziękując Bogu, że uznał go godnym udziału w męczeństwie i w zmartwychwstaniu do wiecznego życia. Nie wyrzekł się Chrystusa, lecz spokojnie poniósł śmierć, stojąc już na stosie:

[…] uznałeś mnie godnego tego dnia i tej godziny […] za udział we wskrzeszeniu do wiecznego życia […]. [8]

Męczennicy ze Smyrny (II w.) — podczas prześladowania byli brutalnie torturowani, jednak nie wyrzekli się wiary. Ich odwaga została przypisana nie ich naturalnej sile, lecz łasce Chrystusa i nadziei na życie wieczne:

Toteż zapatrzeni w łaskę Chrystusa wzgardzili torturami tego świata. Nawet ogień nieludzkich katów był dla nich zimny, gdyż myśleli tylko o tym, żeby uniknąć nie gasnącego nigdy ognia wiecznego. [9]

Justyn Męczennik i jego towarzysze (ok. 165 r.) — postawieni przed rzymskim prefektem, na żądanie wyrzeczenia się chrześcijaństwa i złożenia ofiary bogom odmówili i pomimo groźby tortur pozostali przy wyznaniu Chrystusa. Justyn wraz z sześcioma uczniami został ostatecznie ścięty:

Chrześcijanie […] gotowi są ponieść śmierć dla imienia naszego Pana Jezusa Chrystusa. [10]

Ignacy Antiocheński (ok. 107 r.) — biskup Antiochii i uczeń pokolenia apostolskiego, aresztowany i prowadzony do Rzymu na stracenie, nie wycofał się z wiary, lecz w swoich listach zachęcał innych chrześcijan do wytrwania w Chrystusie:

Bądźcie gorliwi zatem, stanąć prosto na dekretach Pana i Apostołów […] w wierze i miłości, w Synu, w Ojcu i w Duchu. [11]

Klemens Rzymski (koniec I / początek II w.) — opisując chrześcijan, którzy cierpieli za wiarę, przedstawia ich jako tych, którzy znosili tortury, ponieważ mieli nadzieję na przyszłą nagrodę od Boga:

[…] sprawiedliwi, którzy uczynili dobro i znosili tortury i nienawidzili luksusów życia, oddadzą chwałę Bogu, mówiąc: «Będzie nadzieja dla tego, który służył Bogu całym swoim sercem!» [12]

Te świadectwa są szczególnie wymowne: pierwsi chrześcijanie nie traktowali zbawienia jako czegoś niepewnego, co można łatwo utracić pod wpływem cierpienia. Przeciwnie — właśnie w obliczu tortur i śmierci odwoływali się do łaski Chrystusa, zmartwychwstania i życia wiecznego. Sam Pan powiedział, żebyśmy nie bali się tych, którzy mogą zabić ciało, a potem nie mogą nic więcej uczynić, lecz mamy się bać Tego, który może zniszczyć i ciało, i duszę w piekle. Wiemy jednak, że nie taka jest wola Boża względem nas.
.

Antyteza: łaska albo zasługa

Pewność zbawienia oparta jest o zasługę Chrystusa i zrozumienie krzyża. Z drugiej strony niepewność zbawienia koniecznie wynika z niezrozumienia Bożej istoty, Jego atrybutu prawdomówności, sprawiedliwości i świętości, z niezrozumienia Bożych dekretów, miłości Bożego przymierza oraz centralnego punktu wszechświata — krzyża Chrystusa. Jest to niezrozumienie, które prowadzi do wniosku, że zbawienie zależy od grzesznika, od jego zasług — a to prowadzi do trwogi. Bo jeśli rzeczywiście wszystko zależy ode mnie, to mogę gdzieś zawieść, mogę upaść na tyle głęboko, że Bóg odrzuci mnie od swojego oblicza.

Lecz głupcze, który tak myślisz, czyż Pan nie powiedział:

Łuk. 17:10 Także i wy, gdy zrobicie wszystko, co wam nakazano, mówcie: Sługami nieużytecznymi jesteśmy. Zrobiliśmy to, co powinniśmy byli zrobić.

Nasze uczynki i nasze zasługi są zupełnie nieistotne — zarówno dla zbawienia, jak i dla naszego wytrwania — ponieważ wytrwanie i pewność zbawienia daje nam Bóg. Jest zatem albo łaska, albo zapłata: albo łaska, która wynika z Bożej woli i Bożego postanowienia, albo zapłata za dobre uczynki. W pierwszym przypadku pewność zbawienia jest oczywista, w drugim — niemożliwa:

Rzym. 4:4-5 4. A temu, kto pracuje, zapłata nie jest uznana za łaskę, ale za należność. 5. Temu zaś, kto nie pracuje, lecz wierzy w tego, który usprawiedliwia bezbożnego, jego wiara zostaje poczytana za sprawiedliwość.

Wiara jest tu nie podstawą usprawiedliwienia, ale instrumentem, który przyjmuje zasługi Chrystusa — i ten sam instrument doprowadza nas do tego, że jesteśmy pewni naszego usprawiedliwienia. Tak właśnie wyznawał Marcin Luter, który odrzucał wszelką myśl o ludzkiej zasłudze:

Gdybym miał ujrzeć otwarte niebo i mógłbym na nie zasłużyć, podnosząc kawałek słomy, nadal nie chciałbym tego zrobić; bo nie chciałbym móc powiedzieć: Oto, na to zasłużyłem. Nie, nie! Nie mojej zasłudze, ale Bogu niech będzie chwała, Bogu, który poświęcił za mnie swego Syna i zniszczył mój grzech. [3]

Luter wiedział to doskonale — i Luter stał się chrześcijaninem. Na początku miał ogromne przeświadczenie o swoim potępieniu; nie miał żadnej pewności ani wybrania, ani usprawiedliwienia. Starał się swoimi uczynkami — przez katowanie ciała, wystawianie go na głód i mróz, przez nieustanne pokutne sakramenty, jakie zaleca rzymski katolicyzm (bo przecież jednym z jego sakramentów jest pokuta i spowiedź) — oczyścić się z grzechu, a grzech cały czas do niego powracał z natrętną myślą: „Jestem winny”. Szukał usprawiedliwienia nie tam, gdzie trzeba, szukał go w sobie i dlatego nie miał żadnej pewności zbawienia. Ale wszystko się zmieniło, kiedy zrozumiał, że to Bóg usprawiedliwia. Wtedy powiedział:

„Jestem niewinny, jestem spokojny, ponieważ całe moje zbawienie leży w rękach nie moich, ale Boga”.

Zatem jest albo Boże postanowienie, Boża przysięga, Boży krzyż, Słowo, Duch, Boże przymierze miłości i Boży dekret — albo zasługa. I tu każdy katolik okazuje się być przeklęty przez swój własny kościół. Dlaczego? Ponieważ odbiera mu się pewność zbawienia opartą na zasłudze Chrystusa i zmusza się go do osobistej zasługi. Wiemy to z Soboru Trydenckiego, który ogłasza wręcz klątwę za pewność zbawienia:

Jeśli ktoś twierdzi, że człowiek powinien z absolutną i bezwarunkową pewnością wierzyć, że jest usprawiedliwiony — niech będzie wyklęty. [4]

Skoro nie mogę z całą pewnością wierzyć, że jestem usprawiedliwiony, to skąd mam wiedzieć, czy jestem zbawiony? I tu rodzi się niepewność.
.

Umocnieni w Bogu

Ale Bóg umacnia nas w wierze co do usprawiedliwienia:

Gal. 2:16 Wiedząc, że człowiek nie jest usprawiedliwiony z uczynków prawa, ale przez wiarę w Jezusa Chrystusa, i my uwierzyliśmy w Jezusa Chrystusa, abyśmy byli usprawiedliwieni z wiary Chrystusa, a nie z uczynków prawa, dlatego że z uczynków prawa nie będzie usprawiedliwione żadne ciało.

My wiemy, że jesteśmy usprawiedliwieni przez zasługę Chrystusa — i stąd płynie nasza pewność, i stąd wiemy, że wytrwamy w wierze. Wiemy, że Bóg uzdolni nas do wszelkiej cierpliwości:

Kol. 1:11 Umocnieni wszelką mocą według jego chwalebnej potęgi, ku wszelkiej cierpliwości i wytrwałości z radością;

Obj. 2:10 Nic się nie bój tego, co masz cierpieć. Oto diabeł wtrąci niektórych z was do więzienia, abyście byli doświadczeni, i będziecie znosić ucisk przez dziesięć dni. Stawaj się coraz bardziej wierzący aż do śmierci i dam ci koronę życia.

Zatem Bóg obiecuje, że zachowa nas do samego końca, pomimo prześladowań i pomimo wszelkiego zła, czyniąc nas coraz bardziej wierzącymi, umacniając w każdym utrapieniu swoją siłą. Chwalmy Pana za Jego niewysłowiony dar!

Soli Deo gloria.

Nauczanie wygłoszone dnia 06.09.2026

Przypisy

[1] Kanony z Dort, 1§7 (por. Łuk. 10:20; Rzym. 8:33).
[2] Katechizm Heidelberski, Pyt. i Odp. 21 (por. Mat. 16:17; Efez. 2:8-9; Rzym. 3:24; Gal. 2:16).
[3] Marcin Luter, Co mówi Luter: antologia, t. II, red. Ewald M. Plass, Concordia Publishing House, St. Louis 1959, s. 923.
[4] Sobór Trydencki, sesja VI (1547), O usprawiedliwieniu, kanon 16 (przeciw pewności łaski)
[5] Jan Kalwin, Instytuty 3.8.11
[6] Thomas Cranmer, modlitwa przed męczeńską śmiercią (Oksford, 1556); za relacją Johna Foxe’a, Foxe’s Book of Martyrs
[7] Augustyn z Hippony, O naganie i łasce (De correptione et gratia) 7.14 (Migne PL 44: 915-946)
[8] Męczeństwo Polikarpa 14.
[9] Męczeństwo Polikarpa 2:3
[10] Męczeństwo (Proces) Justyna i jego towarzyszy
[11] Ignacy Antiocheński, List do Magnezjan 13
[12] Drugi List Klemensa do Koryntian 17.7

Zobacz w temacie

 

Print Friendly, PDF & Email