Wszelkie stworzenie chwali Boga

Kontekst i podział Psalmu

Psalm 148 możemy zatytułować „Wszelkie stworzenie chwali Boga”. Ma on czternaście wersetów i należy do pięciu ostatnich Psalmów, które zaczynają się i kończą tym samym słowem — alleluja, czyli „chwała niech będzie najwyższemu Panu”.

Jeśli chodzi o historię Psalmu, został on napisany przez Dawida mniej więcej w tym samym czasie co Psalm poprzedni — to znaczy wtedy, gdy Dawid zażywał głębokiego pokoju i odpoczywał od wszystkich swoich wrogów, a jego królestwo, królestwo Izraela, było dobrze ustabilizowanym i pomyślnym krajem, w stanie, który zapewnił Pan Bóg — i to zarówno pod względem cywilnym, jak i kościelnym.

Wynika to dokładnie z wersetu 14, gdzie mowa o tym, że Bóg wywyższył róg swego ludu, chwałę wszystkich jego świętych.

14. I wywyższył róg swego ludu, chwałę wszystkich jego świętych, to jest swoich synów Izraela, ludu mu bliskiego. Alleluja.

Psalm odnosi się też do czasów przyszłych, do czasów Mesjasza, którego Dawid był typem, i będzie miał swoje wypełnienie w dniu ostatecznym, kiedy nadejdzie właściwy czas dla wszystkich stworzeń w niebie i na ziemi, aby chwaliły Pana — to, co ewangelista Jan widział i słyszał w wizji. Widzimy to w Objawieniu 5

Obj. 5:11 Zobaczyłem też i usłyszałem głos wielu aniołów dokoła tronu i stworzeń, i starszych, a liczba ich wynosiła dziesięć tysięcy razy dziesięć tysięcy i tysiące tysięcy;

Jeśli chodzi o interpretatorów żydowskich tego Psalmu, Aben Ezra mówi nam, że jest on nadzwyczaj chwalebny i doskonały oraz zawiera w sobie głębokie tajemnice — psalmista mówi bowiem o dwóch światach: wyższym i niższym [1]. Co do tytułu Psalmu, Septuaginta, przekład syryjski, etiopski, a także Apolinary podają go jako „Psalm chwały” [2].

Chciałbym zaproponować następujący podział tego Psalmu.

Po pierwsze, chwała Pańska w trzecim niebie, wersety 1-2

Po drugie, chwała Pańska w drugim niebie — tu zauważamy kosmologię natury nieożywionej oraz stworzenie prawa, czyli zasad regulujących działanie stworzenia, wersety 3-6

Po trzecie, chwała Pańska pod pierwszym niebem — dzikie stworzenia, żywioły, natura, stworzenie pod ludzkim panowaniem, władcy, wszyscy ludzie, wersety 7-12

I na końcu powód tego wszystkiego, w dwóch ostatnich wersetach, wersety 13-14

---

Chwała Pańska w trzecim niebie (wersety 1-2)

Pełne zrozumienie tego psalmu wymaga od nas wyjaśnienia swoistej kosmologii wszechświata — tego, jak Bóg stworzył świat. Bóg stworzył niebiosa i niebiosa niebios. Czytamy o tym w Nehemiasza 9:

Neh. 9:6 Ty, ty jedynie jesteś PANEM. Ty uczyniłeś niebiosa, niebiosa niebios i całe ich wojsko, ziemię i wszystko, co jest na niej, morza i wszystko, co w nich jest, ty też utrzymujesz to wszystko; a wojska niebios oddają tobie pokłon.

Niebiosa i niebiosa niebios, okazuje się, nie mogą pomieścić Boga. W drugiej Kronik 6 jest to wyraźnie wyrażone:

2 Kron. 6:18 Czyż naprawdę jednak Bóg zamieszka z człowiekiem na ziemi? Oto niebiosa i niebiosa niebios nie mogą cię ogarnąć; o ileż mniej ten dom, który zbudowałem?

Co to oznacza? Że istnieje potrójny podział stworzenia. Mamy pierwsze niebo, czyli to, które widzimy zaraz nad ziemią. Mamy drugie niebo, czyli kosmos. I mamy trzecie niebo, miejsce przebywania Boga oraz świętych ludzi i aniołów. Stąd Paweł pisze w drugim Koryntian 12

2 Kor. 12:2 Znam człowieka w Chrystusie, który przed czternastu laty – czy w ciele, nie wiem, czy poza ciałem, nie wiem, Bóg wie – został porwany aż do trzeciego nieba.

Mówi tu o sobie samym — o porwaniu do miejsca przebywania świętego Boga oraz świętych aniołów i ludzi. I Bóg rzeczywiście wyniósł swoją chwałę ponad wszystkie niebiosa: pierwsze, drugie i ponad trzecie. W Psalmie 8 czytamy:

Psalm 8:1 Przewodnikowi chóru, na Gittyt. Psalm Dawida. O PANIE, nasz Panie, jak sławne jest twoje imię na całej ziemi! Ty, który swoją chwałę wyniosłeś nad niebiosa.

---

Aniołowie — pierwsi w służbie chwały

Jeśli chodzi o aniołów, są oni stworzeni właśnie po to, aby być aktywni w służbie chwały. Nie ma się co dziwić, że umieszczeni są zaraz na pierwszym miejscu, gdy mówimy o uwielbieniu Boga. Widzimy to na przykład w niezwykłej wizji opisanej przez Izajasza, gdzie cherubiny wołają:

Izaj. 6:3 I wołał jeden do drugiego: Święty, święty, święty, PAN zastępów. Cała ziemia jest pełna jego chwały.

W kilku innych miejscach Pisma Świętego aniołowie również przedstawiani są jako chwalący Boga. Możemy to zobaczyć chociażby w Objawieniu 7:

Obj. 7:11 A wszyscy aniołowie stali dokoła tronu i starszych, i czterech stworzeń, i upadli przed tronem na twarze, i oddali pokłon Bogu;

Podobnie w piątym rozdziale Objawienia czytamy o rzeszy aniołów wołających donośnym głosem:

Obj. 5:12 …Godzien jest Baranek zabity wziąć moc i bogactwo, i mądrość, i siłę, i cześć, i chwałę, i błogosławieństwo.

Dodam, że chwała oddawana Synowi Bożemu jest chwałą boską. Czy gorliwość aniołów może potrzebować naszego napomnienia? Czytamy przecież:

Chwalcie go, wszyscy jego aniołowie;

Czy to znaczy, że my napominamy anioły do chwały? Nie. Anioły nie są jak ludzie, którzy bywają ospali i których musielibyśmy w naszych modlitwach napominać do tego obowiązku. Dawid, który nie dorównywał aniołom gorliwością i pozostawał daleko w tyle, nie był uprawniony do tego, by ich napominać. Ale nie o to tutaj chodziło. To nie był jego zamiar. Chciał po prostu zaświadczyć, że jego własnym zaszczytem, szczęściem i pragnieniem  było dołączyć do świętej harmonii chwały wraz z wybranymi aniołami w chwaleniu Boga. I nie ma nic nierozsądnego w tym, że pobudzamy się do uwielbienia Boga, wskazując na przykład aniołów — którzy działają spontanicznie w swojej służbie i nie potrzebują do tego żadnej zachęty.

W drugiej części wersetu nazywa aniołów zastępami, czyli armią Boga. Dlaczego? Bo zawsze są gotowi wykonywać Jego rozkazy. Wiemy, że ogromna rzesza otacza Jego tron; aniołowie nazwani są zastępami z tego samego powodu, dla którego gdzie indziej nazwani są zwierzchnościami i władzami— ponieważ Bóg sprawuje swoją moc przez ich ręce.

Kol. 1:16 Z jego powodu bowiem wszystko zostało stworzone, to, co w niebie i to, co na ziemi, to, co widzialne i co niewidzialne, czy trony, czy panowania, czy zwierzchności, czy władze. Wszystko przez niego i dla niego zostało stworzone.

---

Chwała Pańska w drugim niebie (wersety 3-4)

Mamy tutaj kosmologię natury nieożywionej. Tę samą nazwę, co wcześniej, psalmista stosuje również do gwiazd — zarówno ze względu na porządek, jaki wśród nich panuje, jak i na to, że gwiazdy, planety i całe stworzenie, które jest w niebie, z niepojętą dla nas szybkością wykonują rozkazy Boga. Mówiąc o gwiazdach, słońcu i księżycu, nie możemy popierać mrzonek Platona, który twierdził, że gwiazdy w jakiś sposób górują rozumem i inteligencją nad ludźmi [3]. Psalmista nie przyznaje im wcale miejsca, które wyznaczył aniołom, lecz jedynie wskazuje, że chwała Boża jest wszędzie widoczna — tak jakby gwiazdy, planety, słońce i księżyc śpiewały chwałę słyszalnym głosem. Zresztą jest to wyrażone w Psalmie 19:

Psalm 19:1 … Niebiosa głoszą chwałę Boga, a firmament obwieszcza dzieło jego rąk.

Tutaj Dawid milcząco gani niewdzięczność człowieka. Wszyscy bowiem słyszą tę symfonię — lub mogliby ją usłyszeć, gdyby tylko skupili się na rozważaniu dzieł Bożych. Czyż słońce swoim światłem, ciepłem i innymi cudownymi skutkami nie chwali swego Stwórcy? Czyż gwiazdy, gdy biegną swoim biegiem, zdobią niebiosa i dają światło ziemi, nie rozbrzmiewają chwałą Boga? Czy zatem wszyscy ludzie nie powinni chwalić Boga za Jego opatrzność? Mojżesz mówi nam w ósmym rozdziale pierwszej księgi:

1 Mojż. 8:22 Póki ziemia będzie trwać, nie ustaną siew i żniwo, zimno i ciepło, lato i zima, dzień i noc.

To wszystko dzięki Bogu. Czy chrześcijanie nie powinni chwalić Boga za Jego miłosierdzie? Oczywiście — każde stworzenie dowodzi niezłomności Bożego zbawienia.
.

---

Natura a niezłomność Przymierza

W Jeremiasza 33 czytamy słowa skierowane do ludzi zbawionych:

Jer. 33:20-21 20. Tak mówi PAN: Jeśli będziecie mogli złamać moje przymierze z dniem i moje przymierze z nocą, aby nie było dnia ani nocy w swoim czasie; 21. Wtedy też będzie złamane moje przymierze z Dawidem, moim sługą, aby nie miał syna, który by królował na jego tronie, i z Lewitami kapłanami, moimi sługami.

Co mówi nam tutaj Jeremiasz? Że ponieważ Bóg ma swoje Przymierze i z tego powodu zarządza wszechświatem, stworzeniem, niebiosami, i wszystko musi Go słuchać — i ponieważ jest mocny w tym wszystkim, tak że Przymierze to nie może zostać złamane, tak samo też zbawienie nie może zostać przez nikogo utracone. To jest jasno wyrażone w Psalmie 89

Psalm 89:28-33 28. Na wieki zachowam dla niego swoje miłosierdzie, a moje przymierze z nim będzie trwałe. 29. Jego potomstwo utrwalę na wieki, a jego tron – jak dni niebios. 30. Ale jeśli jego synowie porzucą moje prawo i nie będą postępowali według moich nakazów; 31. Jeśli moje ustawy znieważą, a moich przykazań nie będą przestrzegać; 32. Wtedy ukarzę rózgą ich przestępstwo, a ich nieprawość biczami. 33. Ale nie odbiorę mu mojego miłosierdzia ani nie zawiodę w mojej wierności.

Zatem nawet natura dowodzi niezłomności naszego zbawienia. Ale ludzie bywają głusi i nieczuli. Dlatego psalmista wzywa wszystkie te rzeczy jako świadków, aby zganić nasze lenistwo i szaleństwo opieszałości, przez którą nie chcemy oddawać Bogu chwały.
.

---

Niebiosa niebios i wody nad niebiosami

We frazie „niebiosa niebios” z całą pewnością chodzi tutaj o sfery niebieskie — o zaćmienia i inne zjawiska, które obserwujemy, a które wyraźnie pokazują, że gwiazdy stale znajdują się ponad planetami, same zaś planety umieszczone są na różnych orbitach. Psalmista słusznie chwali doskonałość całego stworzenia, mówiąc wyraźnie o niebiosach niebios, by wychwalać niezrównaną mądrość, jaką Bóg okazał w stworzeniu. Słońce, księżyc i gwiazdy nie są bowiem bezładnie pomieszane, nie są chaotycznie poruszającymi się obiektami, ale każde z nich ma przypisaną własną pozycję, a ich trasy są regulowane.

Pod nazwą „niebiosa” rozumie się tutaj powietrze — a przynajmniej tę przestrzeń od środkowego regionu powietrza w górę. Wodami zaś nazywa się deszcze i wody zgromadzone w chmurach. Nie ma podstaw do przypuszczenia, które niektórzy wysnuwają, jakoby istniały wody osadzone ponad czterema żywiołami. Gdy psalmista mówi o tych wodach jako będących powyżej, wyraźnie wskazuje po prostu na padanie deszczu. Zbyt ściśle trzymamy się litery słów, kiedy wyobrażamy sobie, że gdzieś wysoko w niebie istnieje jakieś morze, gdzie wody gromadzą się na stałe.

Wiemy bowiem, że Mojżesz i prorocy przemawiali w stylu dostosowanym do najniższych poziomów pojmowania — do ludzi, którzy nie byli zbyt rozumni. Byłoby absurdem usiłować sprowadzać ich wypowiedzi do reguł filozoficznych. Na przykład w omawianym fragmencie psalmista zauważa cudowny fakt, że Bóg utrzymuje wody zawieszone w powietrzu — co wydaje się sprzeczne z naturą, aby się wznosiły — a także, że choć płynne, ciągle wiszą w pustej przestrzeni. Dlatego w innym miejscu powiedziane jest, że są tam przechowywane, jakby zamknięte w butelkach, na zasadzie analogii. W Psalmie 33 czytamy:

Psalm 33:7 On gromadzi wody morskie jak na stos, zbiera głębiny w skarbcach.

Psalmista zapożyczył tę formę wypowiedzi od Mojżesza, który mówi, że Bóg wody oddzielił od wód.
.

---

Stworzenie prawa i zasad (wersety 5-6)

Mówiąc o rzeczach pozbawionych inteligencji, psalmista przechodzi w formie wypowiedzi do trzeciej osoby, z czego wnioskujemy, że powodem, dla którego dotychczas mówił w drugiej osobie, było wywarcie głębszego wrażenia na odbiorcach. Bóg wymaga od nas chwały ze względu na akt stworzenia. Gwiazdy nie powstały same z siebie ani deszcze nie powstają przypadkowo. W Jeremiasza i Izajasza czytamy:

Jer. 10:12 On uczynił ziemię swoją mocą, utwierdził okrąg świata swoją mądrością i swoją roztropnością rozpostarł niebiosa.

Izaj. 40:22 To ten, który zasiada nad okręgiem ziemi – jej mieszkańcy są jak szarańcza; ten, który rozpostarł niebiosa jak zasłonę i rozciągnął je jak namiot mieszkalny;

Izaj. 42:5 Tak mówi Bóg, PAN, który stworzył niebiosa i je rozpostarł; który rozszerzył ziemię i to, co się z niej rodzi; który daje tchnienie ludziom mieszkającym na niej i ducha tym, co po niej chodzą.

Jer. 51:15 On uczynił ziemię swoją mocą, utwierdził świat swoją mądrością i rozpostarł niebiosa swoją roztropnością.

Pomimo wyraźnych dowodów boskiej mocy, które nieustannie mamy przed oczami, gdy patrzymy na stworzenie, ludzie bardzo niedbale i z wielką hańbą ignorują Autora stworzenia. Psalmista mówi nam z naciskiem, że Bóg sam stworzył wszystko, dając do zrozumienia, że świat nie jest wieczny — jak przypuszczają różni niegodziwcy — ani nie powstał przez „wielki wybuch”, ale że ten wspaniały, obserwowalny przez nas porządek rzeczy nagle pojawił się na rozkaz Boga. Powstał ex nihilo, z niczego, w ciągu sześciu dni, przez Słowo Boże.

Mówiąc o stworzeniu, psalmista dodaje jeszcze coś godnego uwagi: że dał temu stworzeniu prawo, które pozostaje nienaruszalne. Wielu ludzi bowiem, choć przyznaje, że świat został stworzony przez Boga, popada w absurdalne przekonanie, że porządek natury istnieje sam z siebie, a Bóg bezczynnie siedzi w niebiosach. My, zgodnie z Konfesją Belgijską, artykuł 13, wierzymy inaczej:

Ten sam dobry Bóg, po tym jak stworzył wszystkie rzeczy, nie porzucił ich ani nie oddał losowi czy przypadkowi, lecz sprawuje nad nimi pieczę i zarządza nimi zgodnie ze swoim świętym zamysłem — tak że nic w tym świecie nie dzieje się bez Jego postanowienia. [4]

To, że Bóg zarządza całym wszechświatem, wynika z wielu fragmentów Słowa Bożego. Chociażby Hebrajczyków 1 mówi nam o Chrystusie, wcielonym Bogu:

Hebr. 1:3 Który, będąc blaskiem jego chwały i wyrazem jego istoty i podtrzymując wszystko słowem swojej mocy, dokonawszy oczyszczenia z naszych grzechów przez samego siebie, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach;

Czyli Chrystus, gdy był na ziemi, cały czas podtrzymywał świat przy istnieniu, w jego porządku i strukturze, słowem swojej mocy. W Psalmie 104 czytamy:

Psalm 104:8-9 Wzniosły się ponad góry, zniżyły się w doliny, na miejsce, które dla nich założyłeś. Wyznaczyłeś im granicę, aby jej nie przekroczyły ani nie powróciły, by okryć ziemię.

Czyli wody nie mogą w żaden sposób zniszczyć ziemi. W Przysłów 8 czytamy:

Przysłów 8:29 Gdy wyznaczał morzu jego granice, by wody nie przekraczały jego rozkazu, kiedy ustalał fundamenty ziemi;

Zatem od początku stworzenia całe stworzenie ma swoje prawa, swoje granice, ograniczony sposób istnienia i działania. Hiob mówi w dziewiątym rozdziale:

Hiob 9:7 On rozkaże słońcu i ono nie wschodzi, zamyka też gwiazdy pieczęcią.

Zatem wszystko zależy od Pana Boga. Psalmista słusznie podkreśla, że dzieła Boga ponad nami, w niebiosach, nie tylko zostały przez Niego stworzone, ale nawet teraz idą, działają i postępują naprzód, i są do Jego dyspozycji. Nie tylko na początku przekazana im została boża tajemna moc, porządek i struktura, ale też dopóki wypełniają powierzone im zadania, ich działanie i służba są zgodne z Bożym celem. Wszystko zależy od Boga.
.

---

Chwała Pańska pod pierwszym niebem (wersety 7-12)

Dzikie stworzenia i żywioły

Dzikie stworzenia oraz żywioły, wiatr gwałtowny wykonujący Jego rozkaz w naturze, góry, pagórki, drzewa owocowe i cedry, a także stworzenia obdarzone pewnym rozumem: zwierzęta, wszelkie bydło, istoty pełzające i ptactwo skrzydlate. Mówię „rozumne” w tym sensie, że nawet nieożywiona natura oraz zwierzęta do pewnego stopnia posiadają swoisty porządek działania. Czytamy tutaj o niższych częściach świata, czyli o miejscu pod trzecim niebem. Celem całości jest to, że gdziekolwiek patrzymy, gdziekolwiek zwrócilibyśmy swój wzrok, natychmiast napotykamy dowody mocy Boga w stworzeniu.

Najpierw mamy stworzenia, które są w głębiach — swoiste smoki, które możemy porównać do wielorybów; są to bardzo potężne stworzenia. Następnie mamy stworzenie nieożywione, grad i góry, które wypełniają to, co Słowo Boże im nakazuje. I nie jest dziełem przypadku, że niebiosa się zachmurzają, że z chmur spada deszcz ani że szaleją burze.

Wszystkie te rzeczy zależą od tajemnej woli Bożej. Jeśli Bóg okaże swoją dobroć synom ludzkim, chmury spuszczają wodę, aby nawodnić ziemię. Ale może też Bóg ukarać ludzi za grzechy — burzą, gradem czy innymi nieszczęściami. Stąd wynika, że gdy zbliża się głód lub jakaś klęska żywiołowa, cokolwiek by się działo — jak długi by nie był upał, jak dotkliwa susza, jak potężny kataklizm — Bóg może natychmiast to odwołać: usunąć suszę, powstrzymać burzę i nawałnicę, zatrzymać trzęsienie ziemi. Z drugiej strony, jeśli wskutek nieustannych deszczów nasiona gniją w ziemi lub plony nie dojrzewają, powinniśmy modlić się o dobrą pogodę. Habakuk pokazuje nam prawdę o potężnym Bogu, przed którym góry drżą:

Hab. 3:10 Widziały cię góry i zadrżały, ulewa wód przeminęła. Przepaść wydała swój głos, wysoko podniosła swoje ręce.

Jest to antropomorfizacja sił przyrody, które muszą słuchać się Pana Boga. W Księdze Aggeusza czytamy:

Agg. 1:11 Sprowadziłem suszę na tę ziemię, na te góry, na zboże, na moszcz i na oliwę, na to, co wydaje ziemia, na ludzi i na bydło, i na wszelką pracę rąk.

Bóg jest tutaj suwerennym sędzią i pokazuje swój gniew przez sprowadzanie klęsk żywiołowych. Izajasz 45 mówi nawet:

Izaj. 45:7 Ja tworzę światłość i stwarzam ciemność. Czynię pokój i stwarzam nieszczęście. Ja, PAN, czynię to wszystko.

Zatem to, co dla nas i dla ludzkości może być złe ze względu na klęski żywiołowe, wszystko to zależy od Pana. Stąd wezwanie w piątej Mojżeszowej, w rozdziale 11, jest jasne:

5 Mojż. 11:16-17 16. Strzeżcie się, aby wasze serce nie dało się zwieść, abyście nie odstąpili i nie służyli innym bogom, i nie oddawali im pokłonu; 17. Bo wówczas zapali się gniew PANA przeciwko wam i zamknie on niebo, aby nie było deszczu i aby ziemia nie wydała swego plonu, i szybko wyginiecie z tej dobrej ziemi, którą PAN wam daje.

Tak więc, jeśli trwożą nas burze, jeśli widzimy klęski żywiołowe, powinniśmy być nauczeni modlić się do Pana Boga. Bo tak jak On zsyła w swoim gniewie te klęski, tak może uciszyć wszystkie żywioły. I nie powinniśmy przyjmować zbyt wąskiego poglądu na te prawdy, jaki głoszą ludzie uczeni — że rzeczy w naturze poruszają się jedynie zgodnie z prawami narzuconymi na początku, a Bóg stoi zupełnie bezczynnie. Dzisiaj mówi się nawet, że Boga tak naprawdę nie ma i że natura sama się reguluje. Jest to najwyższy wyraz ignorancji. Powinniśmy się mocno trzymać przekonania, że Bóg rzeczywiście czuwa nad wszystkimi swoimi stworzeniami i że nic nie może wydarzyć się bez Jego zgody, przyzwolenia — czy raczej aktywnej dyspozycji.
,

---

Władcy i wszyscy ludzie

Mamy też wezwanie do dawania chwały przez rozumnych władców. Czytamy o królach ziemskich, wszystkich narodach, władcach i wszystkich sędziach ziemi — oraz w istocie o wszystkich ludziach: młodzieńcach i dziewicach, starcach i dzieciach. Psalmista mówi nam o ludziach zarówno wyższych, jak i niższych stanów, którzy są zobowiązani do głoszenia i oddawania chwały Bogu. Ponieważ królowie i książęta są zaślepieni swoją pozycją, rzekomym wpływem i splendorem, myślą, że świat został stworzony dla nich, i w pysze swojego serca gardzą Bogiem. A Pan Bóg w szczególności wzywa ich do tego obowiązku, aby oddawali Mu chwałę. Dlatego wspomina ich w pierwszej kolejności i gani za niewdzięczność — za to, że powstrzymują się od złożenia hołdu Panu Bogu, choć mają o wiele większe zobowiązania wobec Niego niż inni. Czytamy przecież w Psalmie 102:

Psalm 102:15 A poganie będą się bać imienia PANA i wszyscy królowie ziemi – twojej chwały;

Czy możemy znaleźć przykłady, jak Bóg działał w historii z władcami, którzy nie oddawali Mu chwały i w swojej pysze przeciwstawiali się Panu? Z pewnością był to Nabuchodonozor, który został najpierw napomniany przez sen, jaki Daniel wyłożył — sen, w którym Bóg określił go jako tego, który w swojej pysze uznał, że to on i tylko on zasłużył sobie na tak wielkie królestwo. Ogłoszono nad nim przekleństwo, że zostanie sprowadzony do poziomu zwierzęcia. Przeczytajmy tę historię:

Dan. 4:29-33 29. Po upływie dwunastu miesięcy, gdy przechadzał się w pałacu królewskim w Babilonie; 30. Król zaczął mówić: Czy to nie jest ten wielki Babilon, który ja, w sile swej potęgi, zbudowałem jako siedzibę królestwa i dla chwały swojego majestatu? 31. A gdy słowo to jeszcze było w ustach króla, oto spadł głos z nieba: Do ciebie się mówi, królu Nabuchodonozorze. Twoje królestwo odeszło od ciebie. 32. Wypędzą cię spośród ludzi, będziesz mieszkał ze zwierzętami polnymi, będą cię żywić trawą jak woły i wypełni się nad tobą siedem czasów, aż poznasz, że Najwyższy panuje nad królestwem ludzkim i daje je, komu chce. 33. Tej godziny wypełniło się to słowo nad Nabuchodonozorem: Wypędzono go spośród ludzi, jadł trawę jak woły i jego ciało było skrapiane rosą z nieba, aż jego włosy urosły jak pióra orłów, a jego paznokcie jak szpony ptaków.

Bóg zesłał na niego głupotę, pokazując mu jego miejsce. Nabuchodonozor myślał, że jest mądry we własnych oczach, że to on zasłużył na wszystko, że królestwo jest jego dziełem — a tak naprawdę to Pan Bóg dał mu to królestwo, bo był Jego wybrańcem do spełnienia woli Bożej; i za pychę został ukarany. Podobnie Herod, który uzurpował sobie rolę boską, został ukarany. W Dziejach 12 czytamy:

Dzieje 12:21-23 21. W wyznaczonym dniu Herod ubrany w szaty królewskie zasiadł na tronie i wygłosił do nich mowę. 22. A lud wołał: Głos Boga, a nie człowieka! 23. W tej chwili uderzył go anioł Pana, dlatego że nie oddał chwały Bogu, i wyzionął ducha, stoczony przez robactwo.

Ponieważ wszyscy ludzie stoją na pewnym poziomie, im wyżej się wznieśli, tym większym ich obowiązkiem jest głoszenie Bożej dobroci. Tym bardziej nie do zniesienia jest niegodziwość królów i książąt, którzy domagają się wyjątku od tej reguły, podczas gdy powinni raczej wpajać ją tym, którym przewodzą. Dodajmy, że w naszych czasach ludzie całkowicie odstąpili od chwalenia Pana Boga, a im wyżej kto postawiony, tym bardziej Bogu bluźni. Sądzę, że kara i potężny kataklizm, jaki spotka ten świat — przynajmniej świat zachodnioeuropejski — będzie na niespotykaną skalę. Możemy spodziewać się już plag ostatecznych, wielkiego ucisku i tego wszystkiego, co zapowiada Objawienie.

Jeśli chodzi o podział na wiek i płeć, Dawid pokazuje nam, że wszyscy ludzie bez wyjątku są stworzeni po to, aby jednomyślnie poświęcać swoje siły na oddawanie chwały Panu Bogu. Co do starców — im bardziej Bóg wydłuża ich życie, tym bardziej powinni się ćwiczyć w oddawaniu Bogu chwały. Dołącza też młodzieńców: choć mają mniej doświadczenia, byłoby niewybaczalne, gdyby z powodu przyzwyczajenia nie uznali wielkiego miłosierdzia Bożego w pełni swojego życia — powinni nauczyć się i przyzwyczaić do dawania Panu Bogu chwały. A kiedy mówi o dziewczętach, przekazuje nam prawdę, że nawet młode kobiety potrafią zaniedbać swoje obowiązki, jeśli nie przyłączają się do reszty Kościoła w chwaleniu Boga.
.

---

Powód tego wszystkiego: chwała Jego ludu (wersety 13-14)

Na końcu mamy powód tego wszystkiego, w wersetach 13 i 14. Wynika z nich, że wszyscy — od najmniejszego do największego — związani są wspólną zasadą konieczności oddawania Bogu chwały.

Tu jednak nasuwa się uwaga co do wersetu 14. Słowo „zwłaszcza” nie występuje w tekście oryginalnym. Gdyby czytać: „chwałę wszystkich jego świętych, zwłaszcza synów Izraela”, mogłoby to nam sugerować, że są święci poza Kościołem. Nic z tego — nie o to tutaj chodzi. Oryginał brzmi:

On wywyższył róg swego ludu, chwałę wszystkich jego świętych, to jest synów Izraela, ludu mu bliskiego

Jest tu więc wyjaśnienie, że Izrael jest ludem świętym, a doskonałość Boga jest bardziej widoczna w Kościele niż w całym świecie.

Psalmista dodał to zdanie, mówiąc o Kościele, który jest chroniony ręką Bożą i zabezpieczony przeciwko swoim wrogom — ręką, która zapewnia Kościołowi bezpieczeństwo w każdym zagrożeniu. Przez „róg” rozumie się tutaj siłę, godność, pewną formę władzy. Psalmista ma na myśli, że błogosławieństwo Boże jest widoczne w Jego Kościele i w Jego ludzie wybranym, ponieważ rozkwita on jedynie dzięki Bożej mocy. Istnieje porównanie między Kościołem Bożym a innymi mocami tego świata: Kościół potrzebuje boskiej opieki, gdyż jest wystawiony na ataki ze strony świata. Stąd psalmista pozostawia nam wniosek, że chwała należy się wszystkim dzieciom Bożego miłosierdzia, ponieważ z wyjątkowej dobroci i łaskawości Bożej otrzymały one pole do uwielbienia. W trzeciej i piątej Mojżeszowej czytamy:

3 Mojż. 10:3 Wówczas Mojżesz powiedział do Aarona: Oto co PAN powiedział: W tych, którzy zbliżają się do mnie, będę uświęcony i będę uwielbiony przed całym ludem. I Aaron zamilkł.

5 Mojż. 4:7 Który bowiem naród jest tak wielki, by mieć bogów tak bliskich jak PAN, nasz Bóg, we wszystkim, ilekroć go wzywamy?

Zatem naszą chwałą jest nasz Bóg. Nazywając dzieci Izraela ludem bliskim Bogu, ludem świętym, psalmista przypomina o Przymierzu łaski, które Bóg zawarł z Abrahamem. A skąd wzięła się ta bliskość, jeśli nie z tego, że Bóg upodobał sobie nieznanego, wzgardzonego przybysza Abrahama? Upodobał go sobie spośród wszystkich narodów. Był on nikim, a jednak Pan Bóg go sobie upodobał. Nie powinniśmy szukać przyczyny tego rozróżnienia gdzie indziej, jak tylko w suwerennej miłości Boga, którą postanowił okazać tym, którym chciał. I choć cały świat należy w równym stopniu do Boga, to jednak łaskawie objawił się On tylko dzieciom Izraela i zbliżył je do siebie, mimo że przedtem były obce Jego społeczności.

Ostateczne wywyższenie wybranych — tych, których Pan Bóg zbliżył do siebie — dokona się w niebie. Czytamy:

Mat. 13:43 Wtedy sprawiedliwi będą jaśnieć jak słońce w królestwie swego Ojca. Kto ma uszy do słuchania, niech słucha.

Obj. 21:24 Narody, które będą zbawione, będą chodziły w jego świetle, a królowie ziemi wniosą do niego swoją chwałę i cześć.

Dan. 12:3 Ci, którzy są mądrzy, będą świecić jak blask firmamentu, a ci, którzy przyprowadzili wielu do sprawiedliwości – jak gwiazdy na wieki wieków.

Widzimy zatem, że wybrani otrzymują koronę czci i chwały, jak mówi nam Konfesja Belgijska:

Syn Boży wyzna ich imiona przed Bogiem, swoim Ojcem, i przed Jego wybranymi aniołami; wszelka łza zostanie otarta z ich oczu; a ich sprawa, obecnie tak często potępiana przez wielu sędziów i władców jako herezja i bezbożność, okaże się sprawą Syna Bożego. Ich łaskawą nagrodą będzie dane przez Pana dziedzictwo chwały tak doniosłej, jaka nigdy człowiekowi się nie śniła. [5]

I takie byłoby proste wyjaśnienie naszego psalmu. I chwała niech będzie Panu Bogu.

Nauczanie wygłoszone dnia 15.05.2026

Przypisy

[1] Abraham ibn Ezra (Aben Ezra), Komentarz do Psalmów — uwaga do Psalmu 148 o dwóch światach: wyższym i niższym.
[2] Septuaginta, Peszitta (przekład syryjski), przekład etiopski oraz Apolinary z Laodycei — tytuł Psalmu jako „Psalm chwały”.
[3] Platon, Timajos — pogląd o rozumności i wyższości ciał niebieskich nad ludźmi (odrzucony).
[4] Konfesja Belgijska, art. 13 (O opatrzności Bożej).
[5] Konfesja Belgijska, art. 37 (O sądzie ostatecznym).

---

Zobacz w temacie

• Czujna, wytrwała i dziękczynna modlitwa jako element walki duchowej
• Dlaczego tylko Psalmy?
• Do kogo się modlić
• Jan Kalwin o cudzie Psalmów
• Modlitwa do Boga-Syna i Boga-Ducha Świętego
• Modlitwa uwielbienia
  .
• Pieśń suwerennej chwały
• Pieśń pełnego zaufania
• Pieśń ufności
• Pochwalna pieśń wytchnienia
  .
• Pięć zasad modlitwy Jana Kalwina
• Regulatywna a normatywna zasada uwielbienia
• Rozproszony Kościół uwielbiający Boga, część 1