Pochwalna pieśń wytchnienia

Rys historyczny i podział

Henry Ainsworth, angielski nonkonformista, nazywa ten Psalm „hymnem Dawida”; stąd cała Księga Psalmów nazywana jest „Księgą Hymnów”. Przypomnijmy zatem, że śpiew duchowych hymnów, psalmów i pieśni oznacza śpiew kanonicznych Psalmów — Kościół nie może śpiewać nic innego podczas wspólnego zgromadzenia.

Efez. 5:19 Rozmawiając z sobą przez duchowe psalmy, hymny i pieśni, śpiewając i grając Panu w swoim sercu;

Najwyraźniej Dawid znajdował w tym Psalmie wielką przyjemność i być może często go powtarzał i śpiewał, ponieważ został skomponowany z wielką starannością i pomysłowością, na mocy Bożej inspiracji. Jest on napisany w porządku alfabetycznym — każdy werset zaczyna się od kolejnej litery alfabetu hebrajskiego i przechodzi przez całość, z wyjątkiem litery נ nun. Bardzo prawdopodobne, że ułożono go w takiej formie, aby łatwiej było go zapamiętać.

Żydzi mają co do tego Psalmu swoisty przesąd — ich rabini twierdzą, że ktokolwiek odmawia go trzy razy dziennie, może być pewien, że stanie się dzieckiem przyszłego świata. Jest to herezja bardzo podobna do neo-ewangelikalnego wezwania do zmówienia modlitwy grzesznika w celu zapewnienia sobie zbawienia oraz do rzymskokatolickiej heretyckiej praktyki poprawiania sobie szansy na zbawienie poprzez uczestniczenie w piątkowych mszach:

„Praktyka pierwszych piątków miesiąca została objawiona francuskiej siostrze zakonnej św. Magorzacie Marii Alacoque w XVII wieku. Pan Jezus przedstawił jej wtedy aż 12 obietnic. Dość popularne jest związane z tym powiedzenie, które mówi, że „Kto dziewięć piątków odprawi jak trzeba, nie umrze w grzechach, lecz pójdzie do nieba„ [1]

Psalm został napisany przez Dawida prawdopodobnie po tym, jak Pan spełnił wszystkie jego prośby zawarte w poprzednich Psalmach i dał mu odpoczynek od wszystkich wrogów — wtedy przemienił swoje modlitwy w uwielbienie. Jest on w całości uwielbieniem od początku do końca; nie ma w nim ani jednej prośby. W pewnym sensie można zatem powiedzieć: „tu kończą się modlitwy Dawida, syna Jessego.” Jak zauważył Cocceius, zgodnie z wersetem 13 (Twoje królestwo jest królestwem wiecznym, a twoje panowanie trwa przez wszystkie pokolenia) Psalm ten należy do Mesjasza i Jego wiecznego królestwa.

Naturalny podział tego Psalmu jest taki:

• Chwała najwyższego Króla, wersety 1–3
  .
• Lud zaangażowany w oddawanie chwały, wersety 4–6
  .
• Boże miłosierdzie uwielbione, wersety 7–9
  .
• Chwała wiecznego królestwa, wersety 10–13
  .
• Królewska opatrzność, wersety 14–16
  .
• Królewskie miłosierdzie, wersety 17–18
  .
• Król nasz protektor, wersety 19–20
  .
• Wieczna chwała, werset 21

Rozważmy ten wspaniały Psalm w każdym jego szczególe.

---

Chwała najwyższego Króla, wersety 1–3

Dawid nie tyle mówi, co sam by uczynił, ile raczej pobudza i zachęca swoich słuchaczy do religijnej służby, jaką jest oddawanie Bogu czci należnej Jego imieniu. Celem, z jakim ogłasza Boga dobroczynnym dla synów ludzkich, jest

• skłonienie ich do pielęgnowania pobożnej wdzięczności i
  .
• podkreślenie konieczności wytrwałości w tym ćwiczeniu.

Ponieważ bowiem Bóg nieustannie okazuje miłosierdzie, byłoby wysoce niewłaściwe z naszej strony, gdybyśmy słabli w Jego uwielbieniu. Tak jak daje On swemu ludowi nowe podstawy do wychwalania Go, tak też pobudza go do wdzięczności i do praktykowania jej przez całe życie. Używając terminu „codziennie”, ma na myśli wytrwałość w tym ćwiczeniu. Następnie dodaje, że będzie chwalił Boga przez wszystkie wieki — podkreślając tym samym pewność przejścia z doczesnego do wiecznego oddawania chwały.

Ponieważ jest prawdopodobne, że Psalm został napisany w czasie, gdy królestwo Dawida znajdowało się w rozkwicie, należy zwrócić uwagę na okoliczność, że nazywając Boga swoim Królem, przyznaje on zarówno sobie, jak i innym ziemskim książętom należne im, uniżone miejsce — i nie pozwala, aby jakiekolwiek ziemskie różnice przeszkadzały w oddawaniu chwały należnej Bogu.

Staje się to jeszcze bardziej oczywiste w wersecie 3., gdzie mówiąc o wielkości Boga jako o czymś niezmierzonym, co trafnie określił WIliam Ames:

Boga, jakim jest w sobie, nie może pojmować nikt poza Nim samym. Bóg jest niezrozumiały, ponieważ nie ma żadnych granic, aby Go ogarnąć. [2]

Dawid daje do zrozumienia, że chwalimy Boga właściwie tylko wtedy, gdy jesteśmy przepełnieni i ogarnięci podziwem dla ogromu Jego mocy. Ten podziw stanie się źródłem, z którego popłynie nasze słuszne uwielbienie, proporcjonalne do naszych możliwości. Ta niepojętość Boga jest podstawą naszego pełnego zdumiewającego podziwu uwielbienia.

Hiob 11:7-9 7. Czy wybadasz tajemnice Boga? Czy zgłębisz doskonałość Wszechmocnego? 8. Są wyżej niż niebiosa, co możesz z tym uczynić? Głębsze niż piekło, czy możesz je poznać? 9. Ich miara jest dłuższa niż ziemia i szersza niż morze.

Hiob 37:5 Bóg cudownie grzmi swoim głosem, czyni wielkie rzeczy, których nie możemy zrozumieć.

Hiob 37:23-24 23. On jest Wszechmocny, nie możemy go doścignąć. On jest wielki w potędze i sądzie i bogaty w sprawiedliwość. Nie uciska nikogo. 24. Dlatego boją się go ludzie. On nie ma względu na żadnego, który jest mądry w sercu.

Izaj. 40:13-14 13. Kto kierował Duchem PANA, a kto był jego doradcą, aby go pouczać? 14. Kogo się radził, aby nabyć rozumu? Kto pouczył go o ścieżkach sądu? Kto nauczył go wiedzy i wskazał mu drogę roztropności?

Izaj. 40:28 Czy nie wiesz? Czy nie słyszałeś, że wieczny Bóg, PAN, Stwórca krańców ziemi, nie ustaje ani się nie męczy i że jego mądrość jest niezgłębiona?

Rzym. 11:33 O głębokości bogactwa zarówno mądrości, jak i poznania Boga! Jak niezbadane są jego wyroki i niedocieczone jego drogi!

1 Kor. 2:16 Kto bowiem poznał umysł Pana? Kto go będzie pouczał? Ale my mamy umysł Chrystusa.

---

Lud zaangażowany w oddawanie chwały, wersety 4–6

Tutaj Dawid podkreśla ogólną prawdę, że wszyscy ludzie zostali stworzeni i zachowani w życiu po to, aby mogli poświęcić się chwale Boga. Istnieje ukryty kontrast między wiecznym imieniem Boga a nieśmiertelnością sławy, którą wielcy ludzie zdają się zdobywać dzięki swoim czynom. Ludzkie doskonałości są wychwalane w historiach; z Bogiem sytuacja wygląda inaczej — nie ma dnia, w którym nie odnawiałby On pamięci o swoich dziełach i nie pielęgnował jej poprzez jakiś obecny skutek, aby trwale zachować ją żywą w naszych umysłach. Z tego samego powodu Dawid mówi o chwalebnym pięknie Bożej doskonałości, aby lepiej wzbudzić w innych należny podziw.

Psalm 22:30-31 30. Potomstwo będzie mu służyć i będzie poczytane Panu za pokolenie. 31. Przyjdą i ludowi, który się narodzi, opowiedzą jego sprawiedliwość – że on tak uczynił.

Psalm 24:4 Człowiek rąk nieskalanych i czystego serca, który nie skłania swej duszy ku marności i nie przysięga podstępnie.

Izaj. 12:4 W tym dniu powiecie: Wysławiajcie PANA, wzywajcie jego imienia, rozgłaszajcie wśród ludów jego dzieła, przypominajcie, że jego imię jest wywyższone.

Izaj. 38:19 Żywy, żywy będzie cię wysławiać jak ja dzisiaj. Ojciec oznajmi dzieciom twoją prawdę.

Jak echo tego nauczania brzmi Psalm 44:

Psalm 44:1-2 1. Przewodnikowi chóru. Psalm pouczający dla synów Korego. Boże, słyszeliśmy na własne uszy, nasi ojcowie opowiadali nam o tym, czego dokonałeś za ich dni, w czasach dawnych. 2. Ty własną ręką wypędziłeś pogan, a ich osadziłeś; wyniszczyłeś narody, a ich rozprzestrzeniłeś.

---

Boże miłosierdzie uwielbione, wersety 7–9

Bóg ma prawo do odbierania chwały we wszystkich swoich doskonałościach, ale najbardziej odczuwalnie poruszają nas takie dowody Jego ojcowskiego miłosierdzia, których sami doświadczyliśmy. Dawid wykorzystuje tę poruszającą uwagę, aby skłonić nas do chętniejszego i radośniejszego zaangażowania się w chwalenie Boga. Papiestwo przedstawia Go jako straszliwego Boga, przed którego obecnością wszyscy muszą uciekać — tymczasem właściwy obraz Jego osoby zachęca nas do szukania Go. Dawid czerpie tu z Księgi Prawa:

2 Mojż. 34:6-7 6. Wtedy przechodził PAN przed nim i wołał: PAN, PAN, Bóg miłosierny i litościwy, nieskory do gniewu, a bogaty w miłosierdzie i prawdę; 7. Zachowujący miłosierdzie nad tysiącami, przebaczający nieprawość, przestępstwo i grzech, lecz nieusprawiedliwiający winnego, nawiedzający nieprawość ojców na synach i na synach ich synów do trzeciego i czwartego pokolenia.

Zatem im bardziej człowiek czuje się przyciągnięty do Boga, tym bardziej postępuje w Jego poznaniu. Jeśli prawdą jest, że Bóg nie tylko pragnie się z nami zaprzyjaźnić, ale mówi się o Nim, że jest poruszony współczuciem dla naszych nieszczęść, by być dla nas tym łaskawszym, im bardziej jesteśmy nieszczęśliwi — to jakim szaleństwem byłoby nie uciekać się do Niego bezzwłocznie? Przebaczenie grzechów jest skarbem, z którego wykluczeni są potępieni, ale ich grzech i zepsucie nie uniemożliwiają Bogu zsyłania na nich swojej dobroci, którą sobie przywłaszczają, w ogóle jej nie odczuwając. Tymczasem wierzący, i tylko oni, wiedzą, co to znaczy cieszyć się pojednaniem z Bogiem.

Psalm 34:5-8 5. Spojrzeli na niego i rozpromienili się, a ich oblicza nie doznały wstydu. 6. Ten oto biedak wołał, a PAN wysłuchał i wybawił go ze wszystkich jego utrapień. 7. Anioł PANA rozbija obóz dokoła tych, którzy się go boją, i wybawia ich. 8. Skosztujcie i zobaczcie, jak dobry jest PAN: Błogosławiony człowiek, który mu ufa.

Psalm 31:19 Jakże wielka jest twoja dobroć, którą zachowujesz dla bojących się ciebie i okazujesz tym, co ufają tobie wobec synów ludzkich!

Psalm 103:8 Łaskawy i litościwy jest PAN, nieskory do gniewu i pełen wielkiego miłosierdzia.

---

Chwała wiecznego królestwa, wersety 10–13

Manifestacją dzieł Bożych jest dążenie do sprowadzenia całego świata do stanu porządku i podporządkowania go Jego rządom. Dawid podkreśla doskonałość tego królestwa, aby ludzie wiedzieli, że dopóki Bóg nie zostanie uznany za najwyższego, rzeczy należy postrzegać jako pogrążone w nieładzie i chaosie. Zaprzecza, że królestwo to jest przemijające jak wszystkie ziemskie królestwa — twierdząc, że będzie trwać wiecznie. Aby zwrócić naszą uwagę szczególnie na jego wieczny charakter, wybucha pełnym podziwu okrzykiem i kieruje swoją mowę bezpośrednio do Boga.

Psalm 103:22 Błogosławcie PANA, wszystkie jego dzieła, we wszystkich miejscach jego panowania. Błogosław, moja duszo, PANA.

Psalm 19:1 … Niebiosa głoszą chwałę Boga, a firmament obwieszcza dzieło jego rąk.

Psalm 104:24 O, jak liczne są twoje dzieła, PANIE! Wszystkie je uczyniłeś mądrze, ziemia jest pełna twego bogactwa.

---

Królewska opatrzność, wersety 14–16

Dawid podaje teraz przykłady dobroci i miłosierdzia Bożego, które wyraźnie pokazują, że Bóg panuje jedynie dla dobra ludzkości, często łamiąc moc niegodziwców.

Psalm 37:17 Ramiona bowiem niegodziwych będą połamane, ale sprawiedliwych PAN podtrzymuje.

Mówiąc o upadających i tych, którzy są przygnębieni, Dawid ma na myśli tych, którzy są przytłoczeni przeciwnościami i którzy natychmiast by utonęli, gdyby Bóg nie wyciągnął do nich ręki, by ich wesprzeć. Krótko mówiąc, Bóg rozumie nieszczęścia wierzących i pomaga tym, którzy są w potrzebie — tak że wszyscy powinni nie tylko patrzeć na Jego Boże rządy z szacunkiem, ale także chętnie i serdecznie się im poddawać. Inną nauką, jakiej nas uczy, jest to, że nikt nie będzie zawiedziony, kto szuka pocieszenia u Boga w swoim utrapieniu.

Psalm 54:4 Oto Bóg jest moim pomocnikiem; Pan jest z tymi, którzy podtrzymują moje życie.

Psalm 146:8 PAN otwiera oczy ślepych; PAN podnosi przygnębionych; PAN miłuje sprawiedliwych.

Dostrzegamy tu również godne podziwu zrządzenie Bożej opatrzności: istnieje określony czas na żniwa, winobranie i zbiory siana, a rok jest tak podzielony na okresy, że bydło karmione jest raz trawą, raz sianem, słomą, żołędziami lub innymi produktami ziemi. Gdyby cały zapas został wyrzucony w jednym i tym samym momencie, nie dałoby się go tak łatwo zebrać. Nie bez powodu zatem podziwiamy sezonowość, z jaką co roku powstają różne rodzaje owoców i żywności.

Kazn. 3:1-8 1. Jest pora na wszystko i czas na każdą sprawę pod niebem. 2. Jest czas rodzenia i czas umierania, czas sadzenia i czas wyrywania tego, co zasadzono; 3. Czas zabijania i czas leczenia, czas burzenia i czas budowania; 4. Czas płaczu i czas śmiechu, czas smutku i czas pląsów; 5. Czas rzucania kamieni i czas zbierania kamieni, czas uścisków i czas powstrzymywania się od uścisków; 6. Czas szukania i czas tracenia, czas zachowania i czas wyrzucania; 7. Czas rozdzierania i czas zszywania, czas milczenia i czas mówienia; 8. Czas miłowania i czas nienawiści, czas wojny i czas pokoju.

Nie wiemy jak Bóg, który jest duchem sprawia te wszystkie rzeczy. Ale z ufnością wyznajemy tę prawdę: rzeczywiście Bóg czyni to wszystko jak chce i kiedy chce, co pobudza nas do tym większego uwielbienia naszego zaopatrującego we wszystko Stwórcy:

„A skoro to, co czyni, przewyższa wszelkie ludzkie zrozumienie, nie będziemy usilnie starali się w to wnikać przekraczając nasze kompetencje, lecz raczej z tym większą pokorą i czcią uwielbimy sprawiedliwe sądy Boże, które są przed nami zakryte” [3]

---

Królewskie miłosierdzie, wersety 17–18

Dawid nie mówi teraz o dobroci Boga jedynie w zapewnianiu wszystkim stworzeniom codziennego pożywienia, lecz rozumie przez to inne aspekty Jego opatrzności: karcenie ludzi za ich grzechy, powstrzymywanie niegodziwych, wystawianie cierpliwości Jego ludu na próbę pod krzyżem oraz rządzenie światem za pomocą sądów, które często są dla nas niezbadane.

Psalm 18:30 Droga Boga jest doskonała, słowo PANA w ogniu wypróbowane. Tarczą jest dla wszystkich, którzy mu ufają.

Psalm 119:137 Sprawiedliwy jesteś, PANIE, i słuszne są twoje sądy.

Kazn. 3:17 I powiedziałem w sercu: Bóg osądzi zarówno sprawiedliwego, jak i niegodziwego, gdyż tam będzie czas na osądzenie każdego zamiaru i uczynku.

Obj. 3:19Ja wszystkich, których miłuję, strofuję i karcę. Bądź więc gorliwy i upamiętaj się.

Wiara bez wątpienia pozostaje bezczynna, a nawet martwa bez modlitwy, w której duch usynowienia objawia się i ćwiczy, i którą dowodzimy, że wszystkie Boże obietnice uważamy za trwałe i pewne. Krótko mówiąc, nieoceniona łaska Boża wobec wierzących przejawia się w tym, że objawia się im jako Ojciec.

Podczas gdy wiele wątpliwości ogarnia nas, gdy modlimy się do Boga — i albo zwracamy się do Niego z drżeniem, albo upadamy, zniechęcając się i tracąc siły — Dawid oświadcza, że bez wyjątku prawdą jest, iż Bóg słyszy wszystkich, którzy Go wzywają.

Jakuba 1:5-6 5. A jeśli komuś z was brakuje mądrości, niech prosi Boga, który daje wszystkim obficie i bez wypominania, a będzie mu dana. 6. Ale niech prosi z wiarą, bez powątpiewania. Kto bowiem wątpi, podobny jest do fali morskiej pędzonej przez wiatr i miotanej tu i tam.

Hebr. 11:6 Bez wiary zaś nie można podobać się Bogu, bo ten, kto przychodzi do Boga, musi wierzyć, że on jest i że nagradza tych, którzy go szukają.

---

Król nasz protektor, wersety 19–20

Chrystus nakazał modlitwę: „Bądź wola Twoja”, ustanawiając wokół nas granice, abyśmy nie przedkładali absurdalnie naszych pragnień nad pragnienia Boga ani nie prosili bez namysłu o to, co pierwsze przyjdzie nam do głowy. Dawid, wyraźnie wspominając o tych, którzy boją się Boga, nakazuje im najpierw bojaźń, cześć i posłuszeństwo — zanim doświadczą łaskawości Bożej — aby nie uważali się za uprawnionych do proszenia o więcej, niż Jego Słowo daje i akceptuje.

Psalm 37:4 Rozkoszuj się PANEM, a on spełni pragnienia twego serca.

1 Jana 5:14 Taka zaś jest ufność, którą mamy do niego, że jeśli o coś prosimy zgodnie z jego wolą, wysłuchuje nas.

Potrzebujemy zatem wytrwałości w tej próbie naszej wiary, a nasze pragnienia muszą być utwierdzone wołaniem. Ostatnie zdanie: „On ich zbawi” — zostało dodane jako korekta, aby uświadomić nam, w jakim zakresie i w jakim celu Bóg odpowiada na modlitwy swego ludu, a mianowicie: aby w praktyczny sposób udowodnić, że jest wiernym stróżem ich dobra.

Efez. 6:17-18 17. Weźcie też hełm zbawienia i miecz Ducha, którym jest słowo Boże; 18. We wszelkiej modlitwie i prośbie modląc się w każdym czasie w Duchu, czuwając nad tym z całą wytrwałością i z prośbą za wszystkich świętych;

Rzym. 12:12 Radujący się w nadziei, cierpliwi w ucisku, nieustający w modlitwie;

Niegodziwych oczekuje całkowite zniszczenie — doczesne i wieczne.

Psalm 37:8 Zaprzestań gniewu i zaniechaj zapalczywości; nie zapalaj się gniewem do czynienia zła.

2 Tes. 1:8 W ogniu płomienistym wywierając zemstę na tych, którzy Boga nie znają i nie są posłuszni ewangelii naszego Pana Jezusa Chrystusa.

---

Wieczna chwała, werset 21

Wieczne królestwo zamieszkiwać będą tylko ludzie z odnowionym obrazem Bożym — odrodzeni i w pełni uświęceni. Będzie to realizacja celu stworzenia, jak zauważa Katechizm Heidelberski:

Bóg stworzył człowieka dobrym, stworzył go na swój obraz — to znaczy jako prawdziwie sprawiedliwego i świętego — tak aby człowiek mógł w pełni poznać swego Stwórcę, aby mógł Go kochać i żyć z Nim w wiecznym szczęściu, nieustannie chwaląc Go i błogosławiąc Mu. [4]

Na podstawie: Jan Kalwin, Komentarz do Psalmu 145, John GIll, Komentarz do Psalmu 145

Przypisy

[1] Jak obchodzić pierwsze piątki miesiąca?, źródło
[2]  William Ames, Esencja Teologii 1:4:2, 1:4:46]
[3] Konfesja Belgijska 13]
[4] Katechizm Heidelberski, Odp. 6

---

Zobacz w temacie

• Modlitwa uwielbienia
• Pieśń suwerennej chwały
• Uwielbienie całkowicie suwerennego Boga
  .
• Doktryna Filoque: podwójna procesja Ducha Świętego
• Atrybuty Boga w walce przeciw fanatykom, część 1
• Czy Psalm 145:9 uczy powszechnej łaski?
• Kalwinizm a Ezechiel
• Apostaci świętsi od Pana Boga
• Zawstydzeni przez komputer
• Bóg jako Matka?
  .
• Mylenie łaski z opatrznością
• Opatrzność a “powszechna łaska”