Trzydziesty Dziewiąty Dzień Pański: V przykazanie

utworzone przez | wrz 27, 2026 | Teologia systematyczna

Katechizm Heidelberski

Pytanie 104

Jakie żądanie zawarte jest w piątym przykazaniu?

Szacunku, miłości i wierności należnych ojcu, matce oraz wszystkim przełożonym; także posłuszeństwo ich poleceniom i napomnieniom [2 Mojż. 21:17; Prz. 1:8; 4:1; Rzym. 13:1-2; Efez. 5:21-22; 6:1-9; Kol. 3:18–4:1] oraz okazywanie cierpliwości wobec ich wad [Prz. 20:20; 23:22; 1 Piotra 2:18]. Za ich to bowiem pośrednictwem Bóg pragnie nami kierować [Mat. 22:21; Rzym. 13:1-8; Efez. 6:1-9; Kol. 3:18-21].
.

Konfesja Belgijska

Artykuł XXVI

Wyłączne wstawiennictwo Chrystusa

Wierzymy, że nie mamy żadnego innego dostępu przed oblicze Boga, jak tylko przez jedynego Pośrednika i Orędownika – Jezusa Chrystusa sprawiedliwego [1], który stał się człowiekiem, zjednoczywszy w jednej osobie natury boską i ludzką, abyśmy mieli dostęp przed oblicze Bożego Majestatu, który w przeciwnym razie byłby dla nas zasłonięty. Jednak ten Pośrednik, którego Ojciec wyznaczył do mediacji między sobą a nami, nie powinien w żaden sposób trwożyć nas swoim majestatem, ani też sprawiać w nas chęci szukania innego według naszego upodobania [2]. Jest tak dlatego, iż nie ma nikogo innego ani w niebie, ani na ziemi wśród stworzenia, kto kochałby nas mocniej od Jezusa Chrystusa [3], który chociaż istniał w postaci Bożej, ogołocił się, stał się podobny ludziom i przyjął postać sługi dla nas [4], i we wszystkim upodobnił się do braci. Jeśli więc szukalibyśmy innego pośrednika, który byłby nam tak przychylny, to kogo innego moglibyśmy znaleźć, kto by kochał nas mocniej niż On, który złożył swoje życie za nas, kiedy byliśmy jeszcze Jego nieprzyjaciółmi? [5] Jeśli szukamy takiego, który ma moc i majestat, to kto ma ich więcej ponad Tego, który siedzi po prawicy Boga i komu została nadana wszelka władza w niebie i na ziemi? [6] Kto też byłby prędzej wysłuchany niż umiłowany Syn Boży?

Dlatego jedynie niewiara mogła zrodzić chęć szukania innych pośredników, którzy raczej hańbią niż przynoszą chlubę świętym, gdyż żadni święci nigdy w czymś podobnym nie uczestniczyli ani nie namawiali innych do uczestnictwa, lecz wprost przeciwnie – zawsze szukanie innych pośredników jednoznacznie odrzucali, jak to czynić powinni, o czym świadczą ich dzieła [7]. Nie możemy się tu powoływać na nasz brak godności, gdyż nie zanosimy naszych modlitw przez wzgląd na naszą własną godność, lecz jedynie przez doskonałość i godność Pana Jezusa Chrystusa [8], którego sprawiedliwość należy do nas przez wiarę.

Dlatego też Apostoł, aby zwalczyć głupi lęk lub brak zaufania, słusznie twierdzi, że Jezus Chrystus upodobnił się we wszystkim do braci, aby mógł stać się miłosiernym i wiernym arcykapłanem dla przebłagania za grzechy swego ludu. A że sam przeszedł przez cierpienia i próby, może dopomóc tym, którzy przez próby przechodzą [9]. A później, aby nas zachęcić do przychodzenia do Niego, apostoł mówi: „Mając więc wielkiego arcykapłana, który przeszedł przez niebiosa, Jezusa, Syna Bożego, trzymajmy się mocno wyznania. Nie mamy bowiem arcykapłana, który by nie mógł współczuć ze słabościami naszymi, lecz doświadczonego we wszystkim, podobnie jak my, za wyjątkiem grzechu. Przystąpmy tedy z ufną odwagą do tronu łaski, abyśmy dostąpili miłosierdzia i znaleźli łaskę ku pomocy w stosownej porze.” [10] Ten sam apostoł stwierdza też: „Mając więc ufność, iż przez krew Jezusa mamy wstęp do świątyni, wejdźmy do niej ze szczerym sercem, w pełni wiary.” [11] I podobnie: „Chrystus sprawuje kapłaństwo nieprzechodnie, dlatego też może zbawić na zawsze tych, którzy przez Niego przystępują do Boga, bo żyje zawsze, aby się wstawiać za nimi.” [12]

Czego więcej można chcieć skoro Chrystus sam mówi: „Ja jestem droga i prawda, i życie – nikt nie przychodzi do Ojca, jak tylko przeze mnie?” [13] W jakim celu więc powinniśmy szukać innego orędownika [14], skoro Bogu upodobało się dać nam własnego Syna jako Orędownika? [15] Nie zamieniajmy Go na innego, czy raczej nie usiłujmy znaleźć innego, gdyż to rzecz niemożliwa – Bóg doskonale wiedział, dając nam Go, że jesteśmy grzesznikami.

Dlatego też zgodnie z przykazaniem Chrystusa wzywamy Ojca w niebie przez Jezusa Chrystusa jako jedynego Pośrednika, jak nas nauczył w Modlitwie Pańskiej [16], mając zapewnienie, że o cokolwiek prosilibyśmy Ojca, to otrzymamy [17].

[1] 1 Tym. 2:5; 1 Jana 2:1; Rzym. 8:33
[2] Oz. 13:9; Jer. 3:13, 33
[3] Jan 10:11; 1 Jana 4:10; Rzym. 5:8; Efez. 3:19; Jan 15:13
[4] Filip. 2:7
[5] Rzym. 5:8
[6] Marek 16:19; Kol. 3:1; Rzym. 8:33; Mat. 11:27; 28:18
[7] Dzieje. 10:26; 14:15
[8] Dan. 9:17-18; Jan 16:23; Efez. 3:12; Dzieje. 4:12; 1 Kor. 1:31; Efez. 2:18
[9] Hebr. 2:17-18
[10] Hebr. 4:14-16
[11] Hebr. 10:19, 22
[12] Hebr. 7:24-25
[13] Jan 14:6
[14] Psalm 44:20
[15] 1 Tym. 2:5; 1 Jana 2:1; Rzym. 8:33
[16] Łuk. 11:2
[17] Jan 14:13, 17; 16:23

Standardy Westminsterskie

Większy Katechizm Westminsterski

Pytanie 123 Jak brzmi piąte przykazanie?

Piąte przykazanie brzmi: „Czcij ojca swego i matkę swoją, aby długo trwały twoje dni w ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie” [2 Mojż. 20:12].

Pytanie 124 O kim mówi piąte przykazanie, kiedy wspomina ojca i matkę?

Piąte przykazanie, wspominając o ojcu i matce, dotyczy nie tylko naszych naturalnych rodziców, ale wszelkich ludzi przewyższających nas wiekiem i obdarowaniem, a zwłaszcza takich, którzy z Bożego ustanowienia są naszymi przełożonymi w rodzinie, Kościele lub państwie [1 Mojż. 4:20-22; 45:8; 2 Król. 2:12; 5:13; 13:14; Prz. 23:22, 25; Izaj. 49:23; Gal. 4:19; Efez. 6:1-2; 1 Tym. 5:1-2].

Pytanie 125 Czemu przełożeni są określeni jako ojciec i matka?

Przełożeni są określeni jako ojciec i matka zarówno po to, żeby nauczyć ich, aby we wszystkich obowiązkach wobec swoich podwładnych – tak jak naturalni rodzice – okazywali im miłość i troskę zgodnie z charakterem ich relacji; a także żeby skłonić podwładnych do większej ochoty i radości w wykonywaniu swoich powinności względem przełożonych, tak jakby byli ich rodzicami [4 Mojż. 11:11-12; 2 Król. 5:13; 1 Kor. 4:14-16; 2 Kor. 12:14; Efez. 6:4; 1 Tes. 2:7-8, 11].

Pytanie 126 Jaki jest ogólny zakres piątego przykazania?

Ogólnym zakresem piątego przykazania jest wykonywanie powinności, które mamy względem siebie nawzajem zgodnie z charakterem naszych relacji jako podwładni, przełożeni lub równi sobie [Rzym. 12:10; Efez. 5:21; 1 Piotra 2:17].

Pytanie 127 Na czym polega cześć, która należy się przełożonym od podwładnych?

Cześć, która należy się przełożonym od podwładnych, to: należny szacunek w sercu, słowach i postępowaniu; modlitwa i dziękczynienie za nich; naśladowanie ich cnót i łask; chętne posłuszeństwo ich właściwym rozkazom i radom; stosowne poddawanie się strofowaniu przez nich; wierność, obrona i utrzymywanie ich oraz ich władzy, odpowiednio do ich rangi oraz natury ich stanowiska; znoszenie ułomności przełożonych i zakrywanie ich w miłości; tak aby przynosić chlubę im i ich rządzeniu [1 Mojż. 9:23; 45:11; 47:12; 2 Mojż. 18:19, 24; 3 Mojż. 19:3, 32; 1 Sam. 26:15-16; 2 Sam. 18:3; 1 Król. 2:19; Est. 6:2; Psalm 127:3-5; Prz. 4:3-4; 23:22; 31:23, 28; Mal. 1:6; Mat. 22:21; Rzym. 13:1-7; Gal. 6:6; Efez. 6:1-2, 5-7; Filip. 3:17; 1 Tym. 2:1-2; 5:17-18; Tyt. 2:9-10; Hebr. 12:9; 13:7, 17; 1 Piotra 2:13-14, 18-20; 3:6].

Pytanie 128 Jakie są grzechy podwładnych względem przełożonych?

Grzechami podwładnych względem przełożonych są: zaniedbywanie powinności, które są wymagane względem nich; zazdrość, wzgarda i bunt przeciw nim i ich stanowiskom, właściwym radom, rozkazom i strofowaniu; przeklinanie, szydzenie i wszelkie niesforne i oburzające postępowanie, które przynosi wstyd im samym i ich rządzeniu [2 Mojż. 21:15; 4 Mojż. 11:28-29; 5 Mojż. 21:18-21; 1 Sam. 2:25; 8:7; 10:27; 2 Sam. 15:1-12; Prz. 19:26; 30:11, 17; Izaj. 3:5; Mat. 15:4-6].

Pytanie 129 Czego wymaga się od przełożonych względem ich podwładnych?

Od przełożonych wymaga się, że zgodnie z władzą, którą otrzymali od Boga, oraz charakterem ich relacji z ich podwładnymi będą ich kochać, modlić się za nich oraz im błogosławić; będą udzielać im wskazówek i rad oraz napominać; okazywać aprobatę, chwalić i nagradzać tych, którzy sprawują się dobrze; okazywać dezaprobatę, napominać i karcić tych, którzy sprawują się źle; ochraniać ich i zaopatrywać we wszystko, co potrzebne jest ich ciału i duszy. A także przez poważne, mądre, święte i przykładne postępowanie przynosić chwałę Bogu, a cześć sobie samym i tak zachowywać władzę, którą powierzył im Bóg [1 Mojż. 49:28; 5 Mojż. 6:6-7; 1 Sam. 12:23; 1 Król. 3:28; 8:55-56; Hiob 1:5; 29:12-17; Prz. 29:15; Izaj. 1:10, 17; Rzym. 13:3-4; Efez. 6:4; Kol. 3:19; 1 Tym. 4:12; 5:8; Tyt. 2:3-5, 15; Hebr. 7:7; 1 Piotra 2:14; 3:7].

Pytanie 130 Jakie są grzechy przełożonych?

Grzechami przełożonych oprócz zaniedbania powierzonych im powinności i nieuporządkowanego szukania swojej korzyści, chwały, wygody, zysku i przyjemności są: nakazywanie podwładnym wykonywania rzeczy, które są niewłaściwe lub których nie są w stanie wykonać; doradzanie, zachęcanie lub wspieranie ich w tym, co jest złe; odwodzenie, zniechęcanie lub okazywanie im dezaprobaty w tym, co jest dobre; nadmierne strofowanie ich; nieopatrzne wystawianie ich lub pozostawianie ich niesprawiedliwości, pokusie i niebezpieczeństwu; prowokowanie ich do gniewu; a także przynoszenie sobie niesławy lub pomniejszanie swojej władzy poprzez niesprawiedliwe, nieroztropne, rygorystyczne lub pobłażliwe postępowanie [1 Mojż. 9:21; 38:11, 26; 2 Mojż. 5:10-18; 5 Mojż. 17:17; 25:3; 1 Sam. 2:29-31; 3:13; 2 Sam. 13:28; 1 Król. 1:6; 12:13-16; Izaj. 56:10-11; Ezech. 34:2-4; Dan. 3:4-6; Mat. 14:8; 23:2, 4; Marek 6:24; Jan 5:44; 7:18, 46-49; Dzieje. 4:17-18; 18:17; Efez. 6:4; Filip. 2:21; Kol. 3:21; Hebr. 12:10; 1 Piotra 2:18-20].

Pytanie 131 Jakie są powinności osób równych sobie?

Powinnościami osób równych sobie są: wzajemne poszanowanie dla swojej godności i wartości, oddawanie sobie nawzajem czci przez stawianie drugiego ponad sobą, cieszenie się z darów i osiągnięć drugiego jak ze swoich własnych [Rzym. 12:10, 15-16; Filip. 2:3-4; 1 Piotra 2:17].

Pytanie 132 Jakie są grzechy osób równych sobie?

Grzechami osób równych sobie oprócz zaniedbania powierzonych im powinności są: niedocenianie wartości drugiego, zazdroszczenie darów, smucenie się osiągnięciami i pomyślnością drugiego, a także uzurpowanie sobie wyższości jeden nad drugim [4 Mojż. 12:2; Est. 6:12-13; Łuk. 22:24; Dzieje. 7:9; Rzym. 13:8; Gal. 5:26; 2 Tym. 3:3; 3 Jana 1:9].

Pytanie 133 Jakie uzasadnienie jest dołączone do piątego przykazania, aby je wzmocnić?

Uzasadnieniem dołączonym do piątego przykazania w słowach: „aby długo trwały twoje dni w ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie”, jest dana wszystkim tym, którzy przestrzegają tego przykazania, bezpośrednia obietnica długiego życia i pomyślności tak długo, jak będzie to służyć Bożej chwale i ich własnemu dobru [2 Mojż. 20:12; 5 Mojż. 5:16; 1 Król. 8:25; Efez. 6:2-3]. .

Mniejszy Katechizm Westminsterski

Pytanie 63 Jak brzmi Piąte Przykazanie?

Piąte Przykazanie brzmi:

2 Mojż. 20:12 Czcij swego ojca i swoją matkę, aby twoje dni były długie na ziemi, którą PAN, twój Bóg, da tobie.

Pytanie 64 Czego wymaga Piąte Przykazanie?

Piąte Przykazanie wymaga zachowania szacunku oraz wywiązywania się z powinności wynikających z położenia i relacji z innymi jako zwierzchnik, podwładny czy równy drugiemu [Rzym. 12:10; 13:1; Efez. 5:21-22; 6:1, 9; Kol. 3:20].

Pytanie 65 Czego zabrania Piąte Przykazanie?

Piąte Przykazanie zabrania zaniedbywania lub jakiegokolwiek występowania przeciwko szacunkowi i powinnościom nałożonym na każdego z nas ze względu na swoje położenie i relacje z innymi [Rzym. 12:10; 13:7-8].

Pytanie 66 Jakie jest uzasadnienie Piątego Przykazania?

Uzasadnieniem Piątego Przykazania jest obietnica długiego życia i powodzenia (o ile będzie służyć ono Bożej chwale i dobru ludzi) dla wszystkich, którzy je przestrzegają [Efez. 6:2-3].

Zobacz w temacie

Print Friendly, PDF & Email