Spis treści
Katechizm Heidelberski
Pytanie 26
Jak rozumiesz słowa: Wierzę w Boga Ojca Wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi?
Słowami tymi wyrażam wiarę w to, że wieczny Ojciec naszego Pana Jezusa Chrystusa, stworzył niebo, ziemię i wszystko, co się na nich znajduje, że utrzymuje je, rządzi nimi zgodnie ze swym odwiecznym zamysłem i przez Opatrzność, że to On jest moim Ojcem i moim Bogiem dzięki miłości, jaką ma dla Syna swego, Jezusa Chrystusa. Ufam Mu tak dalece, iż nie wątpię, że otrzymam od niego wszystko, co niezbędne memu ciału i duszy, a jeśli na tej pełnej cierpień ziemi spotka mnie za Jego przyzwoleniem coś złego, On to obróci na moje dobro. Może tak postąpić, gdyż jest Bogiem Wszechmogącym i chce tak postąpić, gdyż jest wiernym Ojcem. 1 Mojż.1:1; 50:20; Psalm 119:90-91; Psalm 55:23; Mat. 7:9-11
Konfesja Belgijska
Artykuł XII
Stworzenie wszystkich rzeczy, a w szczególności aniołów
Wierzymy, że Ojciec poprzez Słowo, tj. swojego Syna [1], kiedy Mu się spodobało stworzył z niczego niebiosa, ziemię i wszystkie istoty, dając każdej z nich odpowiedni żywot, kształt i wygląd oraz urzędy, aby Mu służyły. On nadal podtrzymuje i zarządza nimi w swojej wiecznej opatrzności i nieskończonej mocy [2], aby służyły ludzkości [3], by z kolei człowiek mógł służyć Bogu [4].
On także stworzył anioły dobrymi [5], aby były Jego posłańcami [6] i służyły Jego wybranym [7]. Niektóre z nich upadły z dostojeństwa nadanego im przez Boga do wiecznego potępienia [8], a inne dzięki Bożej łasce [9] pozostały wierne i trwają w tym dostojeństwie. Diabeł i złe duchy są do tego stopnia zepsute, że są wrogami Boga i wszystkiego, co dobre – aż do granic swych możliwości [10] jako zabójcy czyhają, by zniszczyć Kościół i każdego jego członka oraz aby przez swoje zwodzenie zatracić wszystkich [11] – dlatego zgodnie z ich niegodziwością są z góry skazane na wieczne potępienie i oczekują każdego dnia tej straszliwej kaźni [12].
Z tego względu odrzucamy i potępiamy błąd saduceuszy, którzy zaprzeczają istnieniu duchów i aniołów13, a także błąd manichejski, który zakłada, iż demony biorą swój początek w sobie samych i że są złe z samych siebie, a nie przez upadek.
[1] 1 Mojż. 1:1; Izaj. 40:26; Hbr. 3:4; Obj. 4:11; 1 Kor. 8:6; Jan. 1:1-3; Kol. 1:16
[2] Hebr. 1:3; 2 Piotra 3:7; Psalm 104:10; Dzieje 17:25
[3] 1 Tym. 4:3-4; 1 Mojż. 1:29-30; 9:2-3; Psalm 104:14-15
[4] 1 Kor. 3:22; 6:20; Mat. 4:10
[5] Kol. 1:16
[6] Psalm 103:20; 34:7; 148:2
[7] Hebr. 1:14; Psalm 34:7
[8] Jan 8:44; 2 Piotra 2:4; Łuk. 8:31; Judy 1:6; Mat. 25:41
[9] Mat. 25:31; 1 Tym. 5:21
[10] 1 Piotra 5:8; Hiob 1:7; Marek 4:15; 2 Kor. 2:11
[11] 1 Mojż. 3:1; Mat. 13:25; 2 Kor. 2:11; 11:3, 14; Jan 8:44
[12] Mat. 25:41; Łuk. 8:30-31
[13] Dzieje. 23:8
Artykuł XIII
Opatrzność Boga i Jego zarządzanie wszystkimi rzeczami
Wierzymy, że ten sam dobry Bóg, po tym jak stworzył wszystkie rzeczy, nie zapomniał o nich ani nie oddał je losowi czy przypadkowi, lecz sprawuje nad nimi pieczę i zarządza nimi zgodnie ze swoim świętym zamysłem [1] i dlatego nic w tym świecie nie dzieje się bez Jego postanowienia [2]. Jednak nie jest On sprawcą popełnianych grzechów ani nie jest za nie odpowiedzialny. Jego moc i dobroć są tak wielkie i niepojęte, iż nakazuje i wypełnia swoje dzieło w sposób jak najbardziej doskonały i prawy, nawet gdy złe moce i ludzie postępują niesprawiedliwie [3]. A skoro to, co czyni, przewyższa wszelkie ludzkie zrozumienie, nie będziemy usilnie starali się w to wnikać przekraczając nasze kompetencje, lecz raczej z tym większą pokorą i czcią uwielbimy sprawiedliwe sądy Boże, które są przed nami zakryte [4], zadowalając się faktem, że jesteśmy uczniami Chrystusa, aby poznawać tylko to, co On objawił w swoim Słowie, nie przekraczając wyznaczonych nam granic.
Doktryna ta daje nam niewymowne pocieszenie, ponieważ uczy, że nic, co nas spotyka, nie jest dziełem przypadku, lecz dzieje się z postanowienia naszego łaskawego Ojca w niebie, który czuwa nad nami z ojcowską troską i który w swej mocy tak zarządza wszystkimi stworzeniami [5], że nawet włos z naszej głowy (bo wszystkie nasze włosy są policzone) ani wróbel, nie może spaść na ziemię bez woli naszego Ojca [6], któremu całkowicie ufamy przekonani, iż On powstrzymuje diabła i wszystkich naszych wrogów, aby bez Jego zgody nie czynili nam krzywdy.
Dlatego też odrzucamy i potępiamy błąd epikurejczyków, którzy nauczają, że Bóg nie ma na nic względu, lecz pozostawia wszystko przypadkowi.
[1] Jan 5:17; Hebr. 1:3; Przysłów 16:4; Psalm 104:9; 139:1-2
[2] Hiob 12:16; Jakuba 4:15; Hiob 1:21; 1 Król. 22:20; Dzieje. 4:28; 1 Sam. 2:25; Psalm 115:3; 45:5; Amos 3:6; 5 Mojż. 19:5; Przysłów 21:1; Psalm 105:25; Izaj. 10:5-7; 2 Tes. 2:11; Ezech. 14:9; Rzym 1:28; 1 Mojż. 1:20; 45:8; 2 Sam. 16:10; 1 Mojż. 27:20; Psalm 75:7-8; Izaj. 45:7; Prz. 16:4; Lam. 3:37-38; 1 Król. 22:34, 38; 2 Mojż. 21:13
[3] Dzieje 1:7; 2:23; 3:15,18; 4:27-28; Mat. 8:31-32; Jan. 3:8; Przysłów 16:6; 20:24
[4] Rzym. 11:33-34; 5 Mojż. 29:29
[5] Mat. 8:31; Hiob. 1:12; 2:6; Dan. 4:35; Jan 19:10-11
[6] Mat. 10:29-30
Standardy Westminsterskie
Konfesja Westminsterska
Rozdział 4 Stworzenie
I. Na początku upodobało się Bogu Ojcu, Synowi i Duchowi Świętemu stworzyć świat z niczego. Dokonał tego dla okazania chwały Swojej nieskończonej mocy, mądrości i dobroci. Wszystkie te rzeczy, widzialne i niewidzialne, powstały w ciągu sześciu dni i były bardzo dobre.
II. Kiedy już tego dokonał, stworzył Bóg kobietę i mężczyznę i dał im duszę rozsądną i nieśmiertelną oraz wiedzę, prawość i prawdziwą świętość na Swoje podobieństwo. Boże Prawo oraz zdolność jego wypełniania zostały zapisane w ich sercach. Otrzymali ponadto przykazanie, aby nie pożywać z drzewa poznania dobrego i złego. Nie łamiąc go byli szczęśliwi w swej komunii z Bogiem i posiadali władzę nad stworzeniem. Ponieważ jednak posiadali też wolną i podlegającą zmianie wolę, pogwałcenie prawa było możliwe.
Rozdział 5 Boża Opatrzność
I. Bóg, który w Swojej nieskończonej mocy i mądrości stworzył wszystkie rzeczy, podtrzymuje, kieruje, włada i rządzi nimi, zarówno wielkimi i małymi, przez opatrzność w najwyższym stopniu mądrą i świętą, w zgodności ze swoją nieomylną wiedzą o wszystkim, co ma nastąpić, oraz niezależnymi i niezmiennymi decyzjami woli. On realizuje Swoje zamiary, dla których wszystko stworzył, aby Jego mądrość, moc i sprawiedliwość wraz z Jego nieskończoną dobrocią i miłosierdziem można było chwalić i uwielbiać.
II. Nic nie dzieje się z przypadku lub poza sferą Bożej opatrzności. Ponieważ Bóg jest pierwotną przyczyną wszystkich wydarzeń, dlatego też dzieją się one niezmiennie i nieomylnie według Jego postanowienia i wiedzy o wszystkim, co ma nastąpić. Tymi postanowieniami i wiedzą wszelkie wydarzenia są związane. Jednak przez Swoją opatrzność Bóg tak kieruje nimi, że wtórne przyczyny, wynikające albo z określonych praw, albo niezależnie, albo też w zależności od innych przyczyn, odgrywają swoją rolę w ich realizacji.
III. Bóg w Swojej opatrzności posługuje się różnymi środkami. Może jednak działać bez nich, nie zważając na nie, a także wbrew nim, jeśli tak Sobie upodoba.
IV. Boża wszechmogąca władza, niezgłębiona mądrość, nieskończona dobroć, jest tak nieskończenie wielka i wszystko przewyższająca, że zarówno upadek pierwszego człowieka w grzech, jak również wszystkie inne grzeszne działania aniołów i ludzi, dzieją się zgodnie z Jego suwerennymi planami. Nie znaczy to, że Bóg bez zastrzeżeń pozwala na różne wydarzenia, albowiem rozmaitymi sposobami mądrze i w pełni swej władzy ogranicza, porządkuje i rządzi grzesznymi działaniami, tak, że realizują one Jego święte plany. Jednakże grzeszność działań pochodzi jedynie od stworzeń, a nie od Boga, ponieważ jako najwyższa świętość i sprawiedliwość, On ani nie jest, ani nie może być przyczyną grzechu, ani nie może go zaaprobować.
V. Bóg, który jest najwyższą mądrością, sprawiedliwością i łaską, pozwala czasami, aby Jego dzieci wystawione zostały na pokuszenie i aby doświadczyły grzeszności własnych serc. Czyni to, aby ich karcić za grzechy, które popełnili, aby nauczyć ich pokory, odsłaniając im ukryte siły zła i zwodniczość panującą w ich sercach, aby wreszcie uświadomili sobie potrzebę polegania na Nim zawsze i w pełni, i aby pomóc im strzec się grzechu w przyszłości – oraz dla wielu innych prawych i świętych celów.
VI. Bóg jako sprawiedliwy sędzia inaczej postępuje ze złymi i bezbożnymi ludźmi. Z powodu ich grzechów zaślepia i zatwardza ich serca. Wstrzymuje Swoją łaskę, która mogłaby oświecić ich umysły i skruszyć ich serca. Czasem odbiera dary, których im udzielił. Stawia ich również w sytuacjach, w których ich złe serca ulegają grzechowi. Zostawia na pastwę własnego, wrodzonego zepsucia, pokuszeń świata oraz władzy szatana. W konsekwencji ich serca stają się zatwardziałe przez te same rzeczy, których Bóg używa do zmiękczania serc innych.
VII. Boża opatrzność dosięga wszystkich stworzeń, ale w szczególności odnosi się do Jego Kościoła. Opatrzność kieruje wszystkimi rzeczami dla dobra Kościoła
Większy Katechizm Westminsterski
Pytanie 14. Jak Bóg wykonuje swoje zrządzenia?
Bóg wykonuje swoje zrządzenia w dziełach stworzenia i opatrzności, zgodnie ze swoją nieomylną przedwiedzą oraz dobrowolnym i niezmiennym zamysłem swojej woli.
D. Dzieło stworzenia
Pytanie 15. Czym jest dzieło stworzenia?
Dziełem stworzenia jest to, że Bóg na początku słowem swojej mocy uczynił z niczego świat oraz wszystkie rzeczy na nim, a zrobił to dla siebie samego, w ciągu sześciu dni i wszystko uczynił bardzo dobrym.
Pytanie 16. Jak Bóg stworzył aniołów?
Bóg stworzył wszystkich aniołów jako duchy, nieśmiertelne, święte, wyróżniające się nadzwyczajną wiedzą, potężne w mocy, aby wykonywały jego przykazania i chwaliły jego imię. Stworzył je jednak jako podlegające zmianom.
Pytanie 17. Jak Bóg stworzył człowieka?
Po tym, jak Bóg uczynił wszystkie inne stworzenia, stworzył człowieka jako mężczyznę i kobietę. Ukształtował ciało mężczyzny z prochu ziemi, a kobiety z żebra mężczyzny, obdarzył ich żywymi, rozumnymi i nieśmiertelnymi duszami. Uczynił ich na swój obraz w wiedzy, sprawiedliwości i świętości. Sprawił, że mieli prawo Boże wypisane w swoich sercach i zdolność do jego wypełniania oraz władzę nad stworzeniami. Byli oni jednak zdolni do upadku.
E. Dzieła opatrzności Bożej
Pytanie 18. Czym są dzieła opatrzności Bożej?
Dziełami opatrzności Bożej jest jego najświętsze, najmądrzejsze i najpotężniejsze zachowywanie jego stworzeń oraz zarządzanie nimi; a także kierowanie ich i wszystkich ich czynów ku swojej chwale.
Pytanie 19. Czym jest Boża opatrzność w stosunku do aniołów?
Bóg w swojej opatrzności pozwolił niektórym aniołom z własnej woli i nieodwracalnie upaść w grzech oraz potępienie, ograniczając oraz kierując to wydarzenie i wszelkie ich grzechy, tak by służyły jego chwale. Resztę aniołów utwierdził w świętości i szczęściu, angażując ich wszystkich zgodnie ze swoim upodobaniem w sprawowanie jego władzy, miłosierdzia i sprawiedliwości.
Pytanie 20. Czym była opatrzność Boża względem człowieka w stanie, w jakim został stworzony?
Opatrznością Bożą względem człowieka w stanie, w jakim został stworzony, było: umieszczenie go w raju, aby go doglądał, udzielenie przyzwolenia, żeby spożywał owoce ziemi, poddanie stworzeń pod jego panowanie oraz ustanowienie małżeństwa jako pomocy dla niego; obdarzenie człowieka społecznością z Bogiem, ustanowienie szabatu; wejście z człowiekiem w przymierze życia, którego warunkiem było osobiste, doskonałe i nieustanne posłuszeństwo, a którego rękojmią było drzewo życia, i wreszcie zakazanie człowiekowi spożywania z drzewa poznania dobra i zła pod groźbą śmierci.
Zobacz w temacie
