Porządek kościelny z Dort

Nasz dług wobec Synodu w Dort

Jednym z najważniejszych wkładów Synodu w Dort był porządek kościelny, opracowany przez synod w celu uregulowania spraw holenderskich Kościołów Reformowanych.

W sporach kościelnych Kościół jest często zmuszony do zajmowania się nie tylko kwestiami doktrynalnymi, ale także politycznymi. Tak było również w przypadku sporu arminiańskiego. Arminianie sprzeciwiali się zasadom Reformowanego zarządzania Kościołem. Popierali regulowanie spraw Kościoła przez władze cywilne. Nie byli też skłonni do przyznawania szerszym zgromadzeniom kościelnym rzeczywistego autorytetu w podejmowaniu decyzji.

Porządek kościelny, opracowany przez Synod w Dort, nie był przedsięwzięciem całkowicie nowym. Synod w dużej mierze opierał się na pracach wykonanych w tym zakresie przez poprzednie synody. Porządki kościelne zostały ustanowione przez

• synod w Embden w 1571 r.
  ,
• synody w Dort w 1574 i 1578 r.
  ,
• synod w Middelburgu w 1591 r.
  .
• oraz synod w Hadze w 1586 r.

Synod w Dort w latach 1618–1619 zebrał i udoskonalił dawne porządki kościelne, tworząc nowy porządek kościelny, który przez kolejne stulecia będzie służył holenderskim Kościołom Reformowanym, a także ich filiom w innych krajach.

Porządek kościelny w Dort jasno sformułował biblijne zasady prawidłowego zarządzania kościołem. Porządek kościelny kładł nacisk na prawo kościoła do kierowania własnymi sprawami, zwłaszcza w zakresie powoływania sprawujących urzędy i sprawowania dyscypliny chrześcijańskiej. Zaciekle bronił autonomii lokalnej kongregacji, jednocześnie stanowczo ugruntowując prawowitą władzę szerszych zgromadzeń, których decyzje miały być uważane za ostateczne i wiążące w kościołach. [1]

Poniższe zasady dotyczą lokalnych Kościołów Reformowanych, które nie są „pod Krzyżem”. Te ostatnie oznaczają prawdziwe Kościoły Chrystusa, które w świecie żyją w stanie ucisku, prześladowania i poniżenia, a nie w chwale i politycznej potędze. Ich znakiem rozpoznawczym nie jest triumf, lecz udział w cierpieniach Chrystusa. Kościoły pod Krzyzęm zachowują czyste głoszenie Ewangelii, prawidłowe sprawowanie sakramentów i dyscyplinę kościelną, jednak nie mogą sprostać wymogom dołączenia do Synodów czy Klasy [2] Kościołów z powodu odizolowania i prześladowania.

---

Porządek kościelny z Dort

Pierwsze wydanie z 1618 roku

Artykuł 1 – Konieczność kościelnego porządku dla zachowania ładu w Kościele Chrystusa

Aby utrzymać właściwy porządek w Kościele Chrystusowym konieczne są: urzędy, zgromadzenia, nadzór nad doktryną, sakramentami i ceremoniami oraz dyscyplina chrześcijańska. Kwestie te omówiono w poniższych artykułach, w odpowiedniej kolejności.
.

---

Rozdział Pierwszy – O urzędach

Artykuł 2 – Czteroraka struktura urzędów kościelnych

Istnieją cztery rodzaje urzędów: duchownych, profesorów teologii, starszych i diakonów.
.

Artykuł 3 – Prawowite powołanie jako warunek służby Słowa i sakramentów

Nikomu, nawet profesorowi teologii, starszemu teologowi lub diakonowi, nie wolno podejmować posługi Słowa Bożego i sakramentów bez prawowitego powołania. A jeśli ktoś działa wbrew temu i po wielokrotnym upomnieniu nie zaprzestanie, Klasa (zgromadzenie regionalne kilku kościołów) osądzi, czy należy go ogłosić schizmatykiem, czy ukarać w inny sposób.
.

Artykuł 4 – Kościelna ordynacja i ustanowienie szafarzy Słowa

Prawidłowe powołanie tych, którzy wcześniej nie sprawowali urzędu, zarówno w miastach, jak i na wsiach, polega na:

Po pierwsze, w wyborze, po uprzednim poście i modlitwie, przez Konsystorz i Diakonów, nie bez (należytej korespondencji z chrześcijańskimi urzędnikami poszczególnych okręgów oraz) wiedzy lub rady Klasy, tam, gdzie było to dotychczas w zwyczaju.

Po drugie, w badaniu, zarówno doktryny, jak i życia, przez Klasę, w obecności wszystkich lub niektórych delegatów Synodu.

Po trzecie, w zatwierdzeniu i potwierdzeniu (przez urzędników, a następnie także) przez członków Kongregacji Reformowanej tego miasta, jeśli po ogłoszeniu imienia ministra w kościołach w ciągu czternastu dni nie powstanie żaden sprzeciw.

Wreszcie, podczas publicznych święceń przed zgromadzeniem, które powinny odbyć się z odpowiednimi zastrzeżeniami i pytaniami, modlitwą i włożeniem rąk przez szafarza udzielającego święceń oraz przez innych szafarzy, jeśli jest ich więcej, zgodnie z obowiązującym w tym celu Formularzem Liturgicznym. Rozumie się, że włożenie rąk może nastąpić w zgromadzeniu klasycznym na nowo wyświęconych szafarzy, którzy zostali wysłani do Kościołów pod Krzyżem.
.

Artykuł 5 – Prawidłowe przeniesienie ministra do innego kościoła

Słudzy pełniący już posługę słowa, którzy zostali powołani do innej wspólnoty, zostaną również powołani w ten sposób (wraz z wyżej wymienioną korespondencją) zarówno w miastach, jak i na wsiach, przez konsystorz i diakonów, za radą lub zgodą klasy, do której powołani zostali wyżej wymienieni Słudzy, powinni wykazać się dobrymi świadectwami kościelnymi dotyczącymi doktryny i życia; (po zatwierdzeniu przez magistrat danego okręgu i) po przedstawieniu ich w ciągu czternastu dni, jak wspomniano wcześniej, zostaną oni zainstalowani po uprzednich ustaleniach i modlitwach. Należy również tutaj zwrócić należytą uwagę na kwestie wcześniej wspomniane w odniesieniu do właściwego prawa do prezentacji lub jakiegokolwiek innego prawa, o ile może ono służyć zbudowaniu, bez szkody dla Kościoła Bożego i dobrego porządku kościelnego; na co (Władze Cywilne i) Synody poszczególnych okręgów mają zwrócić baczną uwagę i ustanowić odpowiednie regulacje dla dobra Kościołów.
.

Artykuł 6 – Legalność i porządek służby sprawowanej poza kościołem

Żaden duchowny nie ma prawa pełnić służby w prywatnych domach, instytucjach miłosierdzia ani nigdzie indziej, chyba że zostanie do tego wcześniej dopuszczony zgodnie z poprzednimi artykułami; i musi on, tak jak inni, podlegać Porządkowi kościelnemu.
.

Artykuł 7 – Związanie urzędu z określonym miejscem lub misją Kościoła pod Krzyżem

Nikt nie może być powołany do posługi Słowa bez udania się do określonego miejsca, chyba że zostanie posłany, aby głosić kazania w tym lub innym miejscu Kościołom pod Krzyżem lub aby wykonywać pracę polegającą na poszerzaniu działalności Kościoła.
.

Artykuł 8 – Nadzwyczajne dopuszczenie do urzędu osób bez formalnych studiów

Nauczyciele szkolni, rzemieślnicy ani inne osoby, które nie ukończyły studiów, nie mogą być dopuszczeni do posługi, chyba że istnieje pewność, że są wyjątkowo utalentowani, pobożni, pokorni, skromni, obdarzeni zdrowym rozsądkiem i dyskrecją, a także darem publicznego przemawiania. Gdy takie osoby zgłoszą się do posługi, Klasa/Zgromadzenie Regionalne (jeśli Synod wyrazi zgodę) najpierw je przesłucha, a po uzyskaniu pozytywnego wyniku pozwoli im głosić kazania w odosobnieniu przez określony czas, a następnie postąpi z nimi w sposób, który uzna za budujący.
.

Artykuł 9 – Roztropność wobec konwertytów z sekt i stanów zakonnych

Nowicjusze, księża, mnisi i inni, którzy wystąpili z jakiejś sekty, nie powinni być dopuszczeni do posługi w Kościele, chyba że z wielką ostrożnością i przezornością oraz po określonym okresie próby.
.

Artykuł 10 – Nienaruszalność związku między ministrem a powołującym go Kościołem

Duchowny, raz prawnie powołany, nie może opuścić wspólnoty, która go bezwarunkowo przyjęła, aby przyjąć powołanie gdzie indziej, bez zgody Konsystorza i diakonów (oraz tych, którzy wcześniej sprawowali urząd starszego i diakona, wraz z magistratem), ani bez wiedzy Klasy; podobnie żaden inny kościół nie będzie mógł go przyjąć, dopóki nie przedstawi prawnego zaświadczenia o zwolnieniu z kościoła i Klasy, w których służył.
.

Artykuł 11 – Obowiązek Kościoła do utrzymania swoich szafarzy

Z drugiej strony Konsystorz, jako przedstawiciel zgromadzenia, ma obowiązek zapewnić odpowiednie utrzymanie swoim ministrom i nie może ich zwalniać bez wiedzy i osądu Klasis, która w razie braku wsparcia osądzi, czy odwołać lub nie Miinistrów.
,

Artykuł 12 – Dożywotnie zobowiązanie ministra do służby kościelnej

Ponieważ sługa (minister) Słowa, raz prawnie powołany zgodnie z powyższym, zobowiązany jest do służby Kościołowi na całe życie, nie wolno mu podjąć powołania świeckiego, z wyjątkiem ważnych i poważnych powodów, które podlegają rozpoznaniu i osądowi Klasy.
.

Artykuł 13 – Honor i utrzymanie dla niezdolnych do służby ministrów oraz ich rodzin

W przypadku, gdy duchowni nie są zdolni do pełnienia obowiązków ze względu na wiek, chorobę lub inne przyczyny, zachowują oni mimo wszystko honor i tytuł duchownego, a kościół, któremu służyli, powinien z honorem zapewnić im wsparcie w ich potrzebach, a także zaspokoić potrzeby wdów i sierot po duchownych.
.

Artykuł 14 – Czasowe zawieszenie czynności urzędowych pod nadzorem Kościoła

Jeżeli którykolwiek z ministrów z wyżej wymienionych lub z jakiegokolwiek innego powodu będzie zmuszony przerwać swą posługę na jakiś czas, co nie może nastąpić bez zgody Konsystorza, to powinien on mimo wszystko w każdym czasie odpowiadać na wezwania kongregacji.
.

Artykuł 15 – Zakaz samowolnego głoszenia i udzielania sakramentów

Nikomu, zaniedbując posługę swojego Kościoła lub nie mając stałego obowiązku, nie wolno głosić kazań bez zgody i upoważnienia Synodu lub Klasy. Podobnie, nikomu nie wolno głosić kazań ani udzielać sakramentów w innym Kościele bez zgody Konsystorza.
.

Artykuł 16 – Istota pasterskiej służby Słowa, sakramentów i dyscypliny

Zadaniem ministrów jest trwanie na modlitwie i w posłudze Słowa, udzielanie sakramentów, czuwanie nad braćmi, starszymi i diakonami, a także nad zgromadzeniem, a na końcu, wraz ze starszymi, sprawowanie dyscypliny kościelnej i dbanie o to, aby wszystko odbywało się przyzwoicie i w dobrym porządku.
.

Artykuł 17 – Równość urzędów w Kościele Chrystusa

Między ministrami słowa powinna być zachowana równość w zakresie obowiązków wynikających z ich urzędu, a także w innych kwestiach, o ile jest to możliwe, zgodnie z osądem Konsystorza, a jeśli zajdzie taka potrzeba, klasy; równość ta powinna być zachowana w przypadku starszych i diakonów.
.

Artykuł 18 – Nauczycielski urząd doktorów teologii w obronie prawdy

Zadaniem doktorów lub profesorów teologii jest wyjaśnianie Pisma Świętego i bronienie zdrowej nauki przed herezjami i błędami.
.

Artykuł 19 – Troska Kościoła o przygotowanie przyszłych teologów

Kościoły powinny podejmować wysiłki w celu pozyskiwania studentów teologii, których będą wspierać.
.

Artykuł 20 – Ćwiczenie kandydatów do służby przez budujące zwiastowanie

W kościołach, w których pracują zdolni duchowni, należy wprowadzić zwyczaj przygotowywania niektórych z nich do posługi Słowa Bożego, pozwalając im głosić słowa budujące, zgodnie z regułą w tej sprawie, specjalnie określoną przez ten Synod.
.

Artykuł 21 – Szkolnictwo chrześcijańskie pod opieką Konsystorza

Konsystorze wszędzie powinni zadbać o to, aby byli dobrzy nauczyciele w szkołach, nie tylko uczący dzieci czytania, pisania, języków i sztuk wyzwolonych, ale także kształcący je w pobożności i katechizmie.
.

Artykuł 22 – Wybór i ustanowienie starszych w Kościele

Starsi będą wybierani decyzją Konsystorza i Diakonów, tak aby każdy kościół miał swobodę, zgodnie ze swoimi okolicznościami, przedstawienia Zgromadzeniu tylu Starszych, ilu jest potrzebnych, aby mogli oni zostać zainstalowani przy publicznych modlitwach i postanowieniach po zatwierdzeniu i uzyskaniu zgody zgromadzenia, chyba że pojawi się jakaś przeszkoda; – lub może być obecna dwukrotnie większa liczba Starszych, z których połowa ma zostać wybrana przez zgromadzenie, a wprowadzona na urząd w ten sam sposób, zgodnie z Formularzem przeznaczonym do tego celu.
.

Artykuł 23 – Nadzorcza i duszpasterska służba Starszych

Do obowiązków Starszych, oprócz tego, co w Artykule 16 określono jako ich wspólny obowiązek z Kaznodziejami Słowa, należy dbanie o to, aby Kaznodzieje wraz z innymi współpracownikami i diakonami wiernie wypełniali swój obowiązek; a także, o ile pozwalają na to okoliczności czasu i miejsca, przeprowadzanie wizytacji domów zarówno przed, jak i po Wieczerzy Pańskiej w celu zbudowania zgromadzenia, w szczególności w celu pocieszania i pouczania członków zgromadzenia, a także napominania innych w kwestii religii chrześcijańskiej.
.

Artykuł 24 – Wybór i instalacja Diakonów

Diakoni będą wybierani, zatwierdzani i instalowani w taki sam sposób, jaki ustalono w odniesieniu do Starszych.
.

Artykuł 25 – Diakońska posługa miłosierdzia i odpowiedzialności za ubogich

Obowiązkiem diakonów jest pilne zbieranie jałmużny i innych darów miłosierdzia, a następnie, po wzajemnej naradzie, wierne i pilne ich rozdawanie biednym, zarówno miejscowym, jak i przybyszom, w zależności od ich potrzeb; odwiedzanie i pocieszanie tych, którzy są w potrzebie, oraz dbanie o to, aby jałmużny nie były wykorzystywane niewłaściwie. Rozliczenie z tego diakoni mają złożyć na Konsystorzu, a także (jeśli ktoś pragnie być obecny) przed Kongregacją, w czasie, który Konsystorz uzna za stosowny.
.

Artykuł 26 – Współpraca diakonów z opiekunami chorych i jałmużnikami

W miejscach, w których przebywają wizytatorzy osób chorych lub inni jałmużnicy, diakoni powinni poprosić ich o utrzymywanie z nimi właściwego kontaktu, aby jałmużna mogła być lepiej rozdzielana pomiędzy tych, którzy jej najbardziej potrzebują.
.

Artykuł 27 – Czasowość urzędu Starszych i Diakonów oraz rotacja służby

Starsi i diakoni będą pełnić swoją funkcję przez dwa lata, a co roku połowa z nich przejdzie na emeryturę, a na jej miejsce wprowadzeni zostaną inni, chyba że okoliczności lub pożytek danego kościoła będą wymagać czegoś innego.
.

Artykuł 28 – Wzajemny stosunek magistratu i Kościoła dla dobra porządku publicznego i religii

Ponieważ obowiązkiem chrześcijańskiego magistratu jest promowanie świętych nabożeństw na wszelkie sposoby, polecanie ich swoim przykładem poddanym oraz pomaganie, kiedykolwiek zajdzie taka potrzeba, pastorom, starszym i diakonom oraz ochrona ich poprzez odpowiednie regulacje, obowiązkiem wszystkich pastorów, starszych i diakonów jest pilne i szczere wpajanie całej wspólnocie posłuszeństwa, miłości i szacunku, jakie są winni magistratom. Ponadto wszyscy urzędnicy kościelni powinni dawać dobry przykład wspólnocie i starać się zyskać i utrzymać życzliwość magistratów wobec kościołów poprzez należyty szacunek i korespondencję, aby każdy działając dla wzajemnego dobra, w bojaźni Bożej, mógł zapobiec wszelkiej podejrzliwości i nieufności, a prawdziwa zgoda mogła być utrzymana dla dobra kościołów.
.

---

Rozdział Drugi – O Zgromadzeniach Kościelnych

Artykuł 29 – Cztery stopnie zgromadzeń kościelnych

Należy zachować cztery rodzaje zgromadzeń kościelnych: Konsystorz, Zebrania Klasyczne, Synod Partykularny i Synod Generalny, czyli Narodowy.
.

Artykuł 30 – Kościelny charakter i zakres spraw rozstrzyganych na zgromadzeniach

Na tych zgromadzeniach rozstrzygane są wyłącznie sprawy kościelne i to w sposób kościelny. Na zgromadzeniach ważniejszych rozstrzygane są tylko sprawy, których nie dałoby się rozstrzygnąć na zgromadzeniach ważniejszych lub które dotyczą kościołów zgromadzenia ważniejszego.
.

Artykuł 31 – Prawo apelacji i związująca moc postanowień kościelnych pod zwierzchnictwem Słowa Bożego

Jeżeli ktoś skarży się, że został pokrzywdzony decyzją mniejszego zgromadzenia, ma prawo odwołać się do większego zgromadzenia kościelnego, a wszystko, co zostanie uzgodnione większością głosów, będzie uważane za ustalone i wiążące, chyba że okaże się, że jest sprzeczne ze Słowem Bożym lub z Artykułami sformułowanymi na tym Synodzie Generalnym, pod warunkiem, że nie zostaną one zmienione przez inny Synod Generalny.
.

Artykuł 32 – Modlitewne otwarcie i zamknięcie zgromadzeń kościelnych

Obrady każdego zgromadzenia rozpoczynają się wezwaniem imienia Boga i kończą dziękczynieniem.
.

Artykuł 33 – Mandat i uprawnienia delegatów kościelnych

Osoby delegowane na zgromadzenia muszą przynieść ze sobą swoje uprawnienia i instrukcje podpisane przez osoby je wysyłające. Tylko one mają prawo głosu.
.

Artykuł 34 – Urząd przewodniczącego i pisarza w zgromadzeniu

W każdym zgromadzeniu powinien być nie tylko przewodniczący, ale także pisarz, który będzie wiernie zapisywał to, co zasługuje na odnotowanie.
.

Artykuł 35 – Obowiązki przewodniczącego dla zachowania porządku obrad

Do obowiązków przewodniczącego należy przedstawianie i objaśnianie omawianych spraw, dbanie o zachowanie porządku w wypowiedziach, uciszanie osób niepokornych i gwałtownie wypowiadających się oraz odpowiednie karanie tych, którzy odmawiają słuchania. Ponadto jego obowiązki wygasają z chwilą zakończenia zgromadzenia.
.

Artykuł 36 – Stopniowa jurysdykcja zgromadzeń kościelnych

Zgromadzenie Regionalne (Klasa) ma taką samą jurysdykcję nad Konsystorzem, jaką Synod Partykularny ma nad Klasą, a Synod Generalny nad Konsystorzem Partykularnym.
.

Artykuł 37 – Konsystorz jako stały organ rządów lokalnego Kościoła

We wszystkich kościołach powinien istnieć Konsystorz, złożony z Ministrów Słowa Bożego i Starszych, którzy spotykają się co najmniej raz w tygodniu. Sługa Słowa Bożego lub Sudzy, , jeśli jest ich więcej niż jeden, po kolei przewodniczą obradom i regulują je. (Również miejscowi urzędnicy, jeśli sobie tego życzą, powinni delegować jednego lub dwóch ze swoich członków, będących członkami Kongregacji, do Konsystorza, aby wysłuchali omawianej sprawy i uczestniczyli w obradach).
.

Artykuł 38 – Zakładanie Konsystorza za zgodą Klasy i z pomocą Diakonów

W miejscach, gdzie Konsystorz ma być zwołany po raz pierwszy, nie powinno się tego robić bez zgody Klasy. A gdy liczba Starszych jest bardzo mała, do Konsystorza można dołączyć Diakonów.
.

Artykuł 39 – Tymczasowa kuratela klasy nad Kościołami bez Konsystorza

W miejscowościach, w których jeszcze nie ma Konsystorza, Klasa będzie tymczasem zajmować się pracami, które w przeciwnym razie byłyby wykonywane przez Konsystorza zgodnie z niniejszym Porządkiem Kościelnym.
.

Artykuł 40 – Cotygodniowe zgromadzenia diakonów dla spraw miłosierdzia

Podobnie diakoni powinni spotykać się co tydzień, aby załatwiać sprawy należące do ich urzędu, wzywając imienia Boga. Ministrowie powinni zwracać na to baczną uwagę i w razie potrzeby być obecni.
.

Artykuł 41 – Klasa jako wzajemny nadzór, pomoc i rozeznanie Kościołów sąsiednich

Spotkania Klasy będą się składać z sąsiednich kościołów, które odpowiednio delegują, z odpowiednimi uprawnieniami, pastora i starszego, aby spotkali się w czasie i miejscu ustalonym przez poprzednie spotkanie Klasy, z zastrzeżeniem, że nastąpi to w ciągu najbliższych trzech miesięcy. Na tych spotkaniach pastorzy będą przewodniczyć rotacyjnie lub zgromadzenie wybierze jednego z nich; jednakże ten sam pastor nie może być wybierany dwa razy z rzędu. Ponadto przewodniczący powinien między innymi zapytać każdego z nich,

• czy w ich kościołach odbywają się spotkania konsystorskie;
• czy przestrzegana jest dyscyplina kościelna;
• czy dba się o ubogich i szkoły; wreszcie,
• czy potrzebują oni osądu i pomocy ze strony Klasy dla prawidłowego zarządzania swoim Kościołem.

Pastor wyznaczony przez poprzednią radę Klasy wygłosi krótkie kazanie ze Słowa Bożego, które pozostali osądzą i wskażą, jeśli czegoś w nim brakuje. Na koniec, na ostatnim spotkaniu przed Synodem Szczegółowym zostaną wybrani delegaci na ten Synod.
.

Artykuł 42 – Udział wielu Ministrów jednego Kościoła w Klasie

Jeżeli w kościele jest więcej niż jeden duchowny, wszyscy oni mogą uczestniczyć w zgromadzeniu Klasy i mieć prawo głosu, z wyjątkiem spraw, które szczególnie dotyczą ich osób lub kościołów.
.

Artykuł 43 – Braterska nagana po zgromadzeniach kościelnych

Po zakończeniu Zgromadzeń KLasy i innych ważniejszych, nagana zostanie wymierzona tym, którzy podczas zebrania dopuścili się czynu zasługującego na karę lub zlekceważyli napomnienia mniejszych zgromadzeń.
.

Artykuł 44 – Wizytacja kościołów dla czystości doktryny i dobrego porządku

Klasa upoważni pewną liczbę swoich Ministrów, co najmniej dwóch najstarszych, najbardziej doświadczonych i kompetentnych, do wizytowania wszystkich Kościołów raz w roku, zarówno w miastach, jak i na wsiach, i do sprawdzania, czy Ministrowie, Konsystorze i Nauczyciele Szkolni wiernie wypełniają swoje obowiązki, trzymają się zdrowej doktryny, przestrzegają we wszystkim przyjętego porządku i właściwie promują, na ile to możliwe, słowem i czynem, budowanie Zgromadzenia, w tym młodzieży, aby mogli w odpowiednim czasie bratersko upominać tych, którzy w czymś zaniedbali, i swoją radą i pomocą przyczyniać się do kierowania wszystkiego ku pokojowi, rozwojowi i jak największemu pożytkowi Kościołów i Szkół. Każda rada Klasy może kontynuować posługę tych Wizytatorów tak długo, jak uzna to za stosowne, z wyjątkiem sytuacji, gdy Wizytatorzy sami poproszą o zwolnienie z przyczyn, które zostaną ocenione przez Klasę
.

Artykuł 45 – Przekazywanie akt i ciągłość dokumentacji synodalnej

Obowiązkiem kościoła, w którym zbiera się Synod Klasy, a także Synod Szczegółowy lub Generalny, jest dostarczenie następnemu zebraniu protokołu z poprzedniego zebrania.
.

Artykuł 46 – Zakaz ponawiania spraw bez konieczności rewizji

Instrukcje dotyczące spraw, które mają być rozpatrywane na ważniejszych zgromadzeniach, nie będą spisywane, dopóki nie zostaną odczytane decyzje poprzedniego Synodu, aby raz podjęta decyzja nie mogła być ponownie proponowana, chyba że uznana zostanie za konieczną jej rewizja.
.

Artykuł 47 – Synod partykularny jako zgromadzenie sąsiednich klas

Co roku, a w razie potrzeby częściej, cztery, pięć lub więcej sąsiednich Klas zbierze się jako Synod Szczegółowy, na który każda rada Klasy deleguje dwóch duchownych i dwóch starszych. Po zakończeniu Synodu Szczegółowego i Generalnego, któryś z kościołów będzie upoważniony do ustalenia, za poradą ze strony Klasy, terminu i miejsca kolejnego Synodu.
.

Artykuł 48 – Korespondencja między Synodami dla wspólnego zbudowania

Każdy Synod ma prawo nawiązywać i utrzymywać korespondencję z sąsiednim Synodem lub Synodami w sposób, który uznają za najbardziej sprzyjający ogólnemu zbudowaniu.
.

Artykuł 49 – Delegaci Synodu jako wykonawcy jego postanowień i strażnicy jedności

Każdy Synod deleguje swoich przedstawicieli do wykonywania wszystkich zarządzeń Synodu, zarówno w odniesieniu do wysokich władz, jak i do poszczególnych Klas, które mu podlegają; a także do nadzorowania, wspólnie lub w mniejszej liczbie, wszystkich egzaminów przyszłych Ministrów. Ponadto, we wszystkich innych ewentualnych trudnościach, będą oni udzielać pomocy radom Klas, aby zachować i ustanowić właściwą jedność, porządek i słuszność doktryny. Będą oni również prowadzić należyty rejestr wszystkich swoich działań i składać z nich sprawozdania Synodowi, a na żądanie – uzasadniać je. Nie będą oni również zwalniani ze służby przed i dopóki Synod ich nie zwolni.
.

Artykuł 50 – Synod Narodowy jako najwyższe zgromadzenie porządku kościelnego

Synod Narodowy będzie się zazwyczaj zwoływany co trzy lata, chyba że zajdzie pilna potrzeba skrócenia jego okresu. Z każdego Synodu Szczegółowego (zarówno z Kościołów niemieckojęzycznych, jak i walijskojęzycznych) należy wysłać dwóch duchownych i dwóch Starszych. Ponadto, Kościół odpowiedzialny za wyznaczenie terminu i miejsca Synodu Generalnego zwoła swój Synod Szczegółowy, jeśli Synod Generalny ma zostać zwołany w ciągu trzech lat (i powiadomi najbliższy Kościół mówiący w innym języku, który ma wysłać tam cztery osoby), aby wspólnie ustalić termin i miejsce. (Gdy Kościół wyznaczony do zwołania Synodu Generalnego konsultuje się z regionalnym zgromadzeniem Klasy w sprawie terminu i miejsca, powinien w odpowiednim czasie poinformować wysokie władze, aby za ich wiedzą, jeśli uznają za stosowne również wysłanie niektórych osób na zgromadzenie regionalne Klas, sprawa została rozstrzygnięta w obecności i za radą ich zastępców).
.

Artykuł 51 – Porządek kościelny wobec różnorodności językowej Kościołów

(Ponieważ w Holandii używa się dwóch języków, uznaje się za właściwe, aby kościoły języka niemieckiego i walijskiego miały własne Konsystorze, zgromadzenia klasyczne i synody partykularne.)
.

Artykuł 52 – Międzykościelna jedność przez regularną korespondencję wspólnot językowych

(Mimo to, postanowiono, że w miastach, w których znajdują się wyżej wymienione kościoły walijskie, niektórzy duchowni i starsi z obu stron spotykali się co miesiąc, aby utrzymać właściwą jedność i korespondencję ze sobą, a także, w miarę możliwości, pomagać sobie nawzajem radą, gdy zajdzie taka potrzeba.)
.

---

Rozdział trzeci – O nauce, sakramentach i innych obrzędach

Artykuł 53 – Subskrypcja wyznania wiary jako straż ortodoksji urzędów kościelnych

Słudzy Słowa Bożego, a także profesorowie teologii, muszą podpisać Wyznanie Wiary Kościołów Niderlandzkich (co jest właściwe również dla innych profesorów), a duchowni, którzy odmawiają złożenia tego oświadczenia, zostaną de facto zawieszeni w pełnieniu obowiązków przez Konsystorz lub Klasę, dopóki nie wypowiedzą się w pełni w tej sprawie; jeśli zaś uparcie odmawiają, zostaną złożeni z urzędu.
.

Artykuł 54 – Wyznaniowa odpowiedzialność nauczycieli szkolnych

Nauczyciele szkolni powinni również podpisać wyżej wymienione artykuły lub zamiast nich Katechizm Chrześcijański.

Artykuł 55 – Kościelna kontrola publikacji religijnych

Żaden wyznawca Kościoła Reformowanego nie może twierdzić, że drukował lub publikował w jakikolwiek inny sposób jakąkolwiek książkę lub pismo traktujące o religii, przygotowane lub przetłumaczone przez niego samego lub przez kogoś innego, chyba że zostało ono wcześniej przejrzane i zatwierdzone przez duchownych jego Kościoła, przez Synod partykularny lub przez profesorów teologii tych prowincji, ale za wiedzą jego Kościoła.
.

Artykuł 56 – Chrzest dzieci przymierza w zgromadzeniu publicznym

Przymierze Boże zostanie przypieczętowane dzieciom chrześcijan przez chrzest, gdy tylko będzie to możliwe, podczas zgromadzenia publicznego, podczas którego głoszone jest Słowo Boże. Natomiast w miejscach, gdzie kazania są wygłaszane rzadziej, należy wyznaczyć jeden dzień tygodnia na udzielenie chrztu w specjalnym nabożeństwie, jednak nie bez wygłoszenia kazania.
.

Artykuł 57 – Ojciec, świadkowie i odpowiedzialność za chrzest w czystości doktryny

Duchowni powinni dołożyć wszelkich starań, aby ojciec dziecka przedstawił je do chrztu. W kościołach, w których przy chrzcie biorą udział chrzestni lub świadkowie (co samo w sobie nie jest niczym złym i niełatwo zmienić), należy wybrać tych, którzy zgadzają się z czystą doktryną i są pobożni w rozmowie.
.

Artykuł 58 – Liturgiczna forma udzielania chrztu

Przy chrzcie dzieci i dorosłych szafarze powinni posługiwać się Formularzami Liturgicznymi [3] dotyczącymi ustanowienia i udzielania chrztu, które zostały w tym celu odpowiednio opracowane.
.

Artykuł 59 – Chrzest dorosłych jako włączenie do Kościoła i zobowiązanie do Wieczerzy

Dorośli zostają włączeni do Kościoła chrześcijańskiego przez chrzest i są przyjmowani jako jego członkowie, a zatem są zobowiązani także do uczestniczenia w Wieczerzy Pańskiej, co powinni przyrzec podczas swojego chrztu.
.

Artykuł 60 – Kościelny zapis chrztów jako świadectwo przymierza

Należy zapisać imiona ochrzczonych, ich rodziców i świadków, a także datę chrztu.
.

Artykuł 61 – Dopuszczenie do Wieczerzy Pańskiej po wyznaniu wiary i pobożnym życiu

Do Wieczerzy Pańskiej nie zostanie dopuszczony nikt, z wyjątkiem tych, którzy zgodnie ze zwyczajem Kościoła, do którego należą, dokonali wyznania wiary. Oprócz tego uchodzą za osoby prowadzące pobożne życie, bez którego również osoby pochodzące z innych Kościołów nie zostaną dopuszczone.
.

Artykuł 62 – Porządek sprawowania Wieczerzy Pańskiej ku zbudowaniu Kościoła

Każdy Kościół powinien sprawować Wieczerzę Pańską w sposób, jaki uzna za najbardziej sprzyjający zbudowaniu, pod warunkiem jednak, że zewnętrzne ceremonie określone w Słowie Bożym nie zostaną zmienione i że zostaną wyeliminowane wszelkie przesądy, a na zakończenie kazania i zwyczajowych modlitw z ambony zostanie odczytany przy stole Formularz [3] dotyczący sprawowania Wieczerzy Pańskiej wraz z modlitwą w tej intencji.
.

Artykuł 63 – Częstotliwość celebracji Wieczerzy Pańskiej

Wieczerza Pańska będzie sprawowana raz na dwa miesiące, o ile to możliwe, i będzie budujące, jeśli będzie miała miejsce w Wielkanoc, Pięćdziesiątnicę i Boże Narodzenie, jeśli okoliczności Kościoła na to pozwolą. Jednakże w miejscach, gdzie Kościół nie został jeszcze ustanowiony, w pierwszej kolejności należy zapewnić starszych i diakonów.
.

Artykuł 64 – Nabożeństwa modlitewne pod osądem Kościoła

Chociaż Spotkania Modlitewne Wieczorne są w wielu miejscach pożyteczne, każdy Kościół powinien regulować ich przebieg w sposób, który uzna za najbardziej sprzyjający ich zbudowaniu. Jednakże, gdyby Kościół chciał je zakończyć, nie może tego uczynić bez osądu dokonanego przez Klasę (i Autorytety sprzyjających Religii Reformowanej).
.

Artykuł 65 – Powściągliwość wobec kazań pogrzebowych

Jeżeli kazania pogrzebowe nie są używane, nie należy ich wprowadzać, a jeżeli zostały już przyjęte, należy dołożyć starań, aby je usunąć w najbardziej odpowiedni sposób.
.

Artykuł 66 – Publiczne dni postu i modlitwy w czasach sądu i ucisku

W czasie wojny, zarazy, klęsk żywiołowych, ciężkich prześladowań Kościołów i innych powszechnych problemów, ministrowie Kościołów zwrócą się do Rządu z prośbą o wykorzystanie swego autorytetu i nakazanie ustanowienia i zniesienia publicznych dni postu i modlitwy.
.

Artykuł 67 – Kościelne obchodzenie dni świątecznych poza niedzielą

Kościoły będą obchodzić oprócz niedzieli także Boże Narodzenie, Wielkanoc i Pięćdziesiątnicę, których następny dzień będzie przypadał na następny. Podczas gdy w większości miast i prowincji Holandii obchodzone są także dni Obrzezania i Wniebowstąpienia Pańskiego, duchowni wszędzie tam, gdzie jeszcze tego nie uczyniono, podejmą kroki wraz z rządem, aby dostosować te dni do innych.
.

Artykuł 68 – Katechizmowe nauczanie Kościoła w niedzielnym zwiastowaniu

Ministrowie wszędzie będą w niedzielę, zazwyczaj podczas popołudniowego kazania, krótko wyjaśniać istotę nauki chrześcijańskiej zawartej w Katechizmie, który jest obecnie przyjęty w kościołach niderlandzkich, tak aby można było go uzupełniać każdego roku zgodnie z podziałem samego Katechizmu dokonanym w tym celu.
.

Artykuł 69 – Psalmodyczny i biblijny charakter śpiewu kościelnego

W kościołach śpiewa się jedynie 150 Psalmów Dawida, Dziesięć Przykazań, Modlitwę Pańską, Dwanaście Artykułów Wiary, Pieśń Maryi, Pieśń Zachariasza i Pieśń Szymona. Decyzja o użyciu hymnu „Boże, któryś jest Ojcem naszym” należy do poszczególnych kościołów. Wszystkie pozostałe hymny należy wykluczyć z kościołów, a w miejscach, gdzie zostały już wprowadzone, należy je usunąć w najodpowiedniejszy sposób.
/.

Artykuł 70 – Jednolity porządek zawierania małżeństw w Kościele

Ponieważ dotychczas wszędzie panowały różne zwyczaje dotyczące zawierania małżeństw, a mimo to właściwe jest zachowanie jednolitości w tej kwestii, Kościoły powinny trzymać się metody, którą zgodnie ze Słowem Bożym i poprzednimi rozporządzeniami kościelnymi utrzymywały dotychczas, dopóki wysokie władze (które zostaną o to poproszone przy najbliższej okazji) nie przygotują ogólnego rozporządzenia z opinią ministrów Kościołów, do którego odnosi się w tej sprawie niniejszy Porządek Kościelny.
.

---

Rozdział Czwarty – Nagana i Napomnienie Kościelne

Artykuł 71 – Duchowy charakter dyscypliny kościelnej obok sankcji cywilnych

Tak jak dyscyplina chrześcijańska ma charakter duchowy i nie uwalnia nikogo od procesu cywilnego ani kary ze strony władz, tak oprócz kary cywilnej konieczna jest cenzura kościelna, aby pojednać grzesznika z Kościołem i jego bliźnim oraz usunąć przestępstwo z Kościoła Chrystusowego.
.

Artykuł 72 – Braterskie upomnienie w grzechach prywatnych według Mateusza 18

W przypadku, gdy ktoś wykroczy przeciwko czystości doktryny lub pobożności rozmowy, o ile zdarzenie to ma charakter prywatny i nie powoduje publicznego zgorszenia, należy postępować zgodnie z regułą jasno określoną przez Chrystusa w Ewangelii Mateusza 18.
.

Artykuł 73 – Zatrzymanie sprawy prywatnego grzechu po okazanej skrusze

Grzechy tajemne, których grzesznik żałuje po upomnieniu od jednej osoby w cztery oczy lub w obecności dwóch lub trzech świadków, nie będą przedstawiane Konsystorzowi.
.

Artykuł 74 – Przekazanie sprawy konsystorzowi przy uporze lub grzechu publicznym

Jeżeli ktoś, będąc upomniany w miłości przez dwie lub trzy osoby co do grzechu ukrytego, nie usłuchał ich lub popełnił grzech publiczny, sprawę należy zgłosić Konsystorzowi.
.

Artykuł 75 – Publiczne pojednanie po widocznej pokucie

Pojednanie za wszystkie grzechy, które ze swej natury mają charakter publiczny lub stały się publiczne z powodu zlekceważenia napomnienia Kościoła, nastąpi, gdy widoczne będą wyraźne oznaki upamiętania, publicznie, według orzeczenia Konsystorza; na obszarach wiejskich i w mniejszych miastach, mających tylko jednego pastora, za radą dwóch sąsiadujących Kościołów, w takiej formie i w taki sposób, jaki zostanie uznany za sprzyjający zbudowaniu każdego Kościoła.
.

Artykuł 76 – Zawieszenie od Stołu Pańskiego i ekskomunika uporczywych grzeszników

Ci, którzy uporczywie odrzucają napomnienie Konsystorza, a także ci, którzy popełnili grzech publiczny lub inny rażący, zostaną zawieszeni od Wieczerzy Pańskiej. A jeśli zawieszony po wielokrotnych napomnieniach nie okaże oznak skruchy, Konsystorz w końcu zastosuje ostateczny środek, czyli ekskomunikę, podług przyjętego w tym celu Formularza Liturgicznego, zgodnie ze Słowem Bożym. Nikt jednak nie może być ekskomunikowany bez uprzedniej rady zgromadzenia regionalnego (Klasy).
.

Artykuł 77 – Stopniowane napomnienia poprzedzające ekskomunikę

Przed przystąpieniem do ekskomuniki, upór grzesznika powinien zostać publicznie przedstawiony Kongregacji, wraz z wyjaśnieniem przestępstwa, wraz z pilnością udzieloną mu w upomnieniu, zawieszeniu od Wieczerzy Pańskiej i wielorakich napomnieniach; a Kongregacja powinna zostać zachęcona do rozmowy z nim i modlitwy za niego. Będą trzy takie napomnienia.
.

W pierwszym nie należy wspominać imienia grzesznika, aby był on nieco oszczędzony.

W drugim, za radą Klasy, należy wspomnieć jego imię.

W trzecim Kongregacja powinna zostać poinformowana, że ​​jeśli nie okaże skruchy, zostanie wykluczony ze wspólnoty Kościoła, tak aby jego ekskomunika, w przypadku, gdy pozostanie uporczywy, mogła nastąpić za milczącą zgodą Kościoła.

Przerwa między napomnieniami powinna być pozostawiona do uznania Konsystorza.

Artykuł 78 – Przywrócenie ekskomunikowanego przez publiczne okazanie upamiętania

Jeśli ktoś ekskomunikowany pragnie pojednać się z Kościołem na drodze upamiętania, należy to ogłosić Kongregacji albo przed udzieleniem Wieczerzy Pańskiej, albo w innym stosownym czasie, aby – o ile nikt nie będzie mógł powiedzieć mu nic przeciwnego – mógł on podczas następnej Wieczerzy Pańskiej, po wyznaniu upamiętania, zostać publicznie przywrócony do Kościoła według obowiązującego w tym celu Formularza.
.

Artykuł 79 – Złożenie z urzędu lub zawieszenie urzędników za grzech publiczny

Jeśli Słudzy Słowa Bożego, Starsi lub Diakoni dopuścili się publicznego, rażącego grzechu, hańbiącego Kościół lub zasługującego na karę ze strony Władz, Starsi i Diakoni zostaną natychmiast, na mocy uprzedniego wyroku Konsystorza tego Kościoła i najbliższego sąsiedniego Kościoła, złożeni z urzędu, natomiast Słudzy zostaną zawieszeni. Decyzja o całkowitym złożeniu ich z urzędu należy do Sądu Klasy.
.

Artykuł 80 – Katalog ciężkich grzechów dyskwalifikujących do urzędu

Ponadto, wśród grzechów ciężkich, które podlegają karze zawieszenia lub pozbawienia urzędu, do głównych należą: fałszywa doktryna lub herezja, publiczna schizma, publiczne bluźnierstwo, symonia, wiarołomne opuszczenie urzędu lub wtargnięcie na urząd innej osoby, krzywoprzysięstwo, cudzołóstwo, rozpusta, kradzież, akty przemocy, notoryczne pijaństwo, bójki, brudne pieniądze; krótko mówiąc, wszystkie grzechy i ciężkie wykroczenia, które czynią sprawców hańbą przed światem i które w przypadku każdego prywatnego członka Kościoła spowodowałyby, że zostałby uznany za godnego ekskomuniki.
.

Artykuł 81 – Wzajemna chrześcijańska krytyka urzędników kościelnych

Słudzy Słowa, starsi i diakoni powinni okazywać sobie nawzajem chrześcijańską krytykę i w przyjaznym duchu upominać się wzajemnie w kwestii wykonywania swojego urzędu.
.

Artykuł 82 – Kościelne świadectwo dla odchodzących członków zgromadzenia

Osobom odstępującym od Zgromadzenia należy wydać zaświadczenie o zwolnieniu lub świadectwo dotyczące ich rozmów, według uznania Konsystorza, pod pieczęcią Kościoła, a w przypadku braku pieczęci, podpisane przez dwóch członków.
.

Artykuł 83 – Diakońska pomoc dla ubogich opuszczających Kośćiół

Ponadto, biedni, którzy z uzasadnionych powodów muszą się wyprowadzić, otrzymają pomoc od diakonów według ich uznania, pod warunkiem, że na odwrocie ich Certyfikatu Wysłania zostanie umieszczona informacja o miejscach, do których pragną się udać, oraz o pomocy, jaką otrzymali.
.

Artykuł 84 – Zakaz hierarchicznego panowania jednych urzędów i Kościołów nad drugimi

Żaden kościół nie będzie w żaden sposób panował nad innymi kościołami, żaden pastor nad innymi pastorami, żaden starszy lub diakon nad innymi starszymi lub diakonami.
.

Artykuł 85 – Jedność z Kościołami zagranicznymi mimo różnic w rzeczach obojętnych

Kościoły zagraniczne, których zwyczaje dotyczące spraw nieistotnych różnią się od naszych, nie będą odrzucane.
.

Artykuł 86 – Zmiana porządku kościelnego wyłącznie przez Synod Powszechny

Niniejsze Artykuły, dotyczące prawowitego porządku Kościołów, zostały opracowane i przyjęte przez zgromadzenie powszechne w taki sposób, że jeśli pożytek Kościołów wymaga inaczej, mogą i powinny zostać zmienione, rozszerzone lub zmniejszone. Jednakże żadna kongregacja, klasa ani synod nie może tego uczynić, ale powinny one wykazać się wszelką starannością w ich przestrzeganiu, dopóki Synod Generalny lub Narodowy nie zarządzi inaczej.
.

---

Formuła subskrypcji (wyznania wiary) [4]

My, niżej podpisani, Profesorowie Kościoła Reformowanego…, Słudzy Ewangelii, Starsi i Diakoni Kościoła Reformowanego… z Klasy… niniejszym szczerze i z czystym sumieniem przed Panem oświadczamy, naszym podpisem, że szczerze wierzymy i jesteśmy przekonani, że wszystkie artykuły i punkty doktryny zawarte w Wyznaniu Wiary i Katechizmie Kościołów Reformowanych, wraz z wyjaśnieniem niektórych punktów wspomnianej doktryny, uchwalonym przez Synod Narodowy w Dort w latach 1618-1619, w pełni zgadzają się ze Słowem Bożym. Obiecujemy zatem pilnie nauczać i wiernie bronić wspomnianej doktryny, nie sprzeciwiając się jej bezpośrednio ani pośrednio, poprzez nasze publiczne głoszenie lub pisanie. Oświadczamy ponadto, że nie tylko odrzucamy wszelkie błędy sprzeciwiające się tej doktrynie, a zwłaszcza te potępione przez wspomniany Synod, ale jesteśmy gotowi je obalać i im się przeciwstawiać oraz dokładać starań, aby Kościół był wolny od takich błędów. A jeśli w przyszłości w naszych umysłach pojawią się jakiekolwiek trudności lub odmienne poglądy dotyczące wspomnianych doktryn, obiecujemy, że nie będziemy ich ani publicznie, ani prywatnie głosić, nauczać ani bronić, ani w kazaniach, ani na piśmie, dopóki nie ujawnimy tych poglądów Konsystorzowi, Klasie i Synodowi, aby mogły one zostać tam zbadane, będąc zawsze gotowymi do radosnego poddania się osądowi Konsystorza, Klasy i Synodu, pod karą zawieszenia w obowiązkach w przypadku odmowy.

Ponadto, jeżeli kiedykolwiek Konsystorz, Klasa lub Synod, w oparciu o wystarczające podstawy podejrzeń i w celu zachowania jednolitości i czystości doktryny, uznają za właściwe zażądać od nas dalszego wyjaśnienia naszych poglądów odnośnie konkretnego artykułu Wyznania Wiary, Katechizmu lub wyjaśnień Synodu Narodowego [w Dort], niniejszym obiecujemy, że zawsze będziemy chętni i gotowi podporządkować się takim żądaniom, pod groźbą kary wyżej wymienionej, zastrzegając sobie jednak prawo do odwołania, kiedykolwiek uznamy się za pokrzywdzonych wyrokiem Konsystorza, Klasy lub Synodu, a dopóki nie zostanie podjęta decyzja w sprawie takiego odwołania, będziemy akceptować już wydane ustalenie i wyrok.

Przypisy

[1] Przedmowa zaczerpnięta z Ronald Cammenga, Our Debt to Dordt, źródło
[2] Classis – Klasa (najbliższy polski odpowiednik: Klasa lub zgromadzenie regionalne kościołów) To zebranie delegatów kilku sąsiednich zborów. Każdy zbór wysyła zwykle pastora i starszego. Zadania: nadzór nad nauką i porządkiem w zborach regionu, egzaminowanie i zatwierdzanie kandydatów do służby Słowa, rozpatrywanie sporów między kośćiołami, czuwanie nad prawidłowym wykonywaniem dyscypliny kościelnej.
[3] Formularz (w sensie liturgicznym); formularze liturgiczne – ustalone teksty liturgiczne, które mają być odczytywane przy sprawowaniu sakramentów. W starszej polszczyźnie kościelnej spotyka się właśnie „formularz chrztu”, „formularz Wieczerzy Pańskiej” itp. Brzmi to naturalnie i wiernie oddaje funkcję tekstu.
[4] W literaturze reformowanej tłumaczenia „Formula of Subscription” spotyka się także: „Formuła subskrypcji” – bardzo wierne, ale brzmi bardziej akademicko, „Formuła zobowiązania doktrynalnego” – sensowne, lecz mniej historyczne.

Na podstawie, źródło
Tłumaczył Robert Jarosz

---

Zobacz w teamcie

• Kanony Synodu w Dort
• Kanony Synodu z Dort a przeklęta ewangelia fałszywej nadziei
• Synod w Dort a herezja hipotetycznego odkupienia
• Dort, Westminster i Comma Johaneum
• Korupcja Słowa Bożego: Kontrowersja Arminian a Synod w Dort
  .
• Dzisiejszy kościół a Kościół Reformacji
• Urząd wierzącego
• Sposób wybierania starszych
• Urząd diakona
• Ustanowienie Wieczerzy Pańskiej
• Uwielbienie suwerennego Boga